Το μοναστήρι των Αγίων Αναργύρων

Και ο δρόμος του Άι Βλάσση.

Είναι θέμα που επανέρχεται συχνά. Παρουσιάζεται αυτός ο δρόμος ως αναγκαίος για να έρχονται προσκυνητές εύκολα από Κρανίδι μεριά, για να περνάει συγκοινωνία κ.λ.π.
Δεν μπορούν όλα να γίνουν ...δρόμος και ούτε όλη η γη μας να μπει στη λογική των εξοχικών, των αγροτεμαχίων και των 'οικισμών'.

Στο βάθος η συλλογιστική είναι αρκετά παλιά: Το μοναστήρι που έχει γη που πρέπει να την μοιράσει στους ακτήμονες, που πρέπει να διευκολύνει τη συγκοινωνία, τους προσκυνητές, του λουόμενους, τι θέλουν την περιουσία οι καλόγριες κ.λ.π.
Το μοναστήρι είχε γη που έφτανε μέχρι και το Μουζάκι, κάποτε και μέχρι τα Φλάμπουρα, όπως είχε και η Μονή του Αυγού. Μέγα μέρος αυτής ορθώς του αφαιρέθηκε υπέρ ακτημόνων και άλλων παραγωγών και μέρος αυτής δόθηκε από το ίδιο το μοναστήρι. Σήμερα η κτηματική του περιουσία περιορίζεται γύρω από το μοναστήρι και αποτελεί τον ζωτικό του χώρο που εξασφαλίζει και την έννοια του ησυχαστηρίου όχι μόνον για τις Μοναχές και τους προσκυνητές, αλλά για όλους μας. Λόγω αυτής της ιδιοκτησίας του δεν πλησίασαν τα εξοχικά και οι βίλες κοντά του, λόγω αυτής της ιδιοκτησίας δεν περνά από την είσοδό του πολύβουος ασφαλτοστρωμένος δρόμος, λόγω αυτής της ιδιοκτησίας δεν αστικοποιήθηκε το μοναστήρι και διατηρεί τη παλιά μαγεία όλη η περιοχή γύρω από αυτό, λόγω αυτής της ιδιοκτησίας διασώθηκε και ο αρχαιότερος ελαιώνας της Ερμιονίδας και δεν έγινε βορά των εξοχικών.
Το θέμα, εκτός των άλλων, δεν είναι μόνον η προστασία της ιστορικής και πολιτισμικής κληρονομιάς μας αλλά είναι και άκρως περιβαλλοντικό.
Αλλά με αφορμή αυτόν τον δρόμο, ΟΧΙ άλλα κάγκελα. Κλείνοντας με κάγκελα τον ελεύθερο χώρο μπροστά από την είσοδο του μοναστηριού, κάνεις φυλακή το μοναστήρι. Ο δρόμος κάλλιστα μπορεί να σταματάει πάνω από τον Άγιο Βλάσση, σε ένα μικρό διαμορφωμένο πλάτωμα για πάρκιν και ο ερχόμενος από Κρανίδι να συνεχίσει 100 μέτρα με τα πόδια σε ένα καλά διαμορφωμένο πλακόστρωτο καλντερίμι να πάει στη Μονή. Αν δεν θέλει, μπορεί να κάνει τον γύρο της Πικροδάφνης.

Έρρωσθε,
Βασίλης Γκάτσος

Κεδροδάσος

Το δάσος με τα βένια μας προέκυψε.

Το βένιο είναι κυρίαρχο όχι μόνον στην ορεινή Ερμιονίδα αλλά και στο Μαυρονήσι, Μουζάκι, στον Δοκό κ.λ.π.
Κάποτε τα μέρη αυτά ήταν πευκοδάση που τα κάψανε πολλές φορές για να κάνουν βοσκοτόπια. Έτσι το βένιο που δεν το τρώνε τα γίδια επικράτησε και όσο περνάει ο καιρός θα έχουμε βένια με ηλικία 100 - 200 ετών και βάλε. Το Κρόθι για παράδειγμα, πριν 100 χρόνια είχε μικρά βένια τα οποία τώρα έχουν γιγαντωθεί.
Στις Αδέρες δεν είναι μόνον τα βένια. Υπάρχει ένα σύνθετο αδιαπέραστο δάσος κυρίως πάνω από το Θερμήσι, με άγριες κουμαριές, βένια, σκίντα, πουρνάρια, κουμαριές, αγριελιές, και άλλα είδη, κατά την γνώμη μου μοναδικό που δεν έχει μελετηθεί από κανέναν. Δεν μπορεί να το περπατήσει ούτε το γίδι, τόσο πυκνό είναι. Χώρια η υπόλοιπη χλωρίδα των Αδερών που είναι μοναδική.

Και πριν αιώνες οι ρεματιές κατέβαζαν τα πλατάνια μέχρι τη θάλασσα. Ακόμη και το Καταφύκι μέχρι τη θάλασσα στο Λιμάνι της Ερμιόνης είχε πλατάνια. Σήμερα ένα σώζεται (αν σώζεται) στη θέση Δέση μέσα στην κοίτη του χειμάρρου. Και κουμαριές κατέβαιναν μέχρι τη Δέση!
Τη τελευταία κουμαριά την πρόλαβα στη θέση Λουμαριά του Κάμπου Ερμιόνης. Μισόξερη, μέσα σε ελαιώνα που με ένα όργωμα βαθύ ... έφυγε από τη ζωή τη δεκαετία του 1960. Η τελευταία κουμαριά, σαν την «τελευταία άνοιξη» του Γέρου.

Σημείωση : Προ μηνός μία ομάδα αλλοδαπών τουριστών ζητούσε πληροφορίες για τη διαδρομή που έκανε ο Παυσανία από την πόλη της Τροιζήνας προς την πόλη της Ερμιόνης. Τους στείλαμε την πλέον πιθανή πάνω στις Αδέρες. Ο στόχος τους ήταν ο ιστορικός τουρισμός και ακολουθούσαν την πορεία του Παυσανία και τα όσα περιγράφει σε κάθε τόπο. Υπάρχει και άλλος τουρισμός.

Έρρωσθε,
Βασίλης Γκάτσος 

Σχόλιο του διαχειριστή

Στα όσα αναφέρει ο Βασίλης θα ήθελα να προσθέσω:

Οι Κουμαριές ευτυχώς υπάρχουν στον Τόπο μας. Τις έψαξα αυτόν το χειμώνα που μάζευα ελιές στο κτήμα μου στην θέση Καψοσπίτι, ανάμεσα Ηλιόκαστρο – Θερμίσι και βρήκα αρκετές. Κυρίως σε απότομες ρεματιές, εκεί που δεν ζυγώνει μηχάνημα.

Βρήκα επίσης Μύρτα και Βατόμουρα.

Αναρτώ επίσης κάποιες φωτογραφίες από Βένια πάλι από το κτήμα μου, ακριβώς δίπλα από το μαντρί του παππού μου.

Με την παρατήρηση ότι αυτά τα Βένια ‘θέριεψαν’ όχι γιατί γλίτωσαν από τα γίδια, που ήταν δίπλα τους, αλλά γιατί στα μέρη αυτά δεν υπήρχαν σε έντονο βαθμό οι δραστηριότητες που γράφω εδώ.

Και αυτό γιατί στο Ηλιόκαστρο υπήρχε τότε μεροκάματο από τα Μεταλλεία αλλά και γιατί το Φίλιπρο, το πέτρωμα που κυριαρχεί σε αυτά τα μέρη,  δεν γίνεται ασβέστη.

Τέλος, να επαναλάβω  την πρότασή μου. Ολη αυτή η περιοχή, με ό,τι περιλαμβάνει, Κεδροδάσος, Μονή Αυγού, Σπηλιές, Μεταλλεία, Δρόμος Παυσανία, Ιερά, κ.α. απαιτεί την προσοχή και την φροντίδα του Δήμου.

Και ως πρώτο βήμα, με τα σημερινά δεδομένα θεωρώ την εκπόνηση Διπλωματικών Εργασιών από Φοιτητές, Προ- και Μεταπτυχιακούς.

Που είναι εργασίες σοβαρές και δεν κοστίζουν.
Χρήσιμο επίσης θα ήταν αν ο Δήμος δημοσιοποιούσε τα κείμενα για τον ιστορικό δρόμο Μονή Αυγού - Σπήλαιο Φράγκθι.
Ο,τι και να είναι εκτιμώ ότι κάτι χρήσιμο θα έχουν να μας πουν.
Περιμένουμε.

Η κυρά Ντίνα

Σε προηγούμενο σχόλιόμου έγραψα: ‘ …. Πήρε το κοντάρι της σημαίας από την εκκλησία του Αγιο Νικόλα και ζήτησε από το διπλανό από  την εκκλησία σπίτι του Χρήστου του Σαραντόπουλου (Σαμαρτζή) να του φέρουν  μια λευκή πετσέτα.
Έδεσε την λευκή πετσέτα στον ιστό της σημαίας  και μαζί άλλους 15 περίπου συγχωριανούς  οι οποίοι κρατούσαν   άσπρα σεντόνια, πετσέτες, τραπεζομάντηλα, …’, πληροφορία που ήρθε από την οικογένεια του Παπάγγελου.

Στην φωτογραφία που ακολουθεί

είναι ο Πρόεδρος Πάνος  Σερέτης την ώρα που κάνει τα αποκαλυπτήρια.

Ανάμεσα στον Πάνο και στο Μνημείο η κυρία που φαίνεται είναι η κυρά Ντίνα, σύζυγος του Χρίστου Σαραντόπουλου  (†).

Από το σπίτι της οποίας πήρε την πετσέτα - σημαία ο Παπάγγελος.

Και η φωτογραφία, αναρτημένη εδώ, είναι σημαδιακή.

Με την κυρά Ντίνα μίλησα μετά το τέλος της τελετής. Δεν θυμάμαι μου είπε. Αλλά θα ξαναπάω, να την βρω ήσυχη, ήρεμη και ξεκούραστη.

Την εκεί παρουσία της την είχα εντοπίσει. Τράβηξα μερικές φωτογραφίες αλλά από το σημείο που βρισκόμουν δεν δείχνουν.

Η φωτογραφία από το φωτο: Κ.  Βενεκας είναι για μένα εξαιρετική.

Ούτε σκηνοθετημένη να ήταν.

Και να κλείσω με μια πρόταση: Οι δύο σημαίες, αυτή από τα αποκαλυπτήρια των ονομάτων των Αγωνιστών του 1821 και αυτή της προσωπογραφίας του Παπάγγελου, ας φυλαχτούν από την Κοινότητα. Αποτελούν, μαζί με άλλα, Ιστορική Μνήμη του χωριού.

Η Προσωπογραφία του Παπάγγελου

Εγιναν τα αποκαλυπτήρια  σήμερα το πρωί, 4.6.2012, με την παρουσία πολλών συγχωριανών.

Αναρτώ για την ώρα κάποιες φωτογραφίες. Τα υπόλοιπα, που είναι πολλά και σημαντικά,  σε επόμενα σχόλια.

 

Για να μην ξεχνάμε, τα ονόματα των θυμάτων αυτής της εισβολής όπως είναι γραμμένα στο Μνημείο των Ηρώων του χωριού.

 Με την συμπλήρωση ότι υπάρχει ακόμη ένας νεκρός, αγνώστων στοιχείων.

Η Προσωπογραφία είναι έργο του Γιώργου Τσακαλάκη.

Να διορθώσω το 1943,  που γράφω στο προηγούμενο σχόλιό μου,  είναι λάθος. Το σωστό είναι 1944.

Παπάγγελος

Με αφορμή την αποκάλυψη της προσωπογραφίας του που έχει τοποθετηθεί σε χώρο δίπλα στην Αγία Τριάδα στα Δίδυμα, είναι νομίζω απαραίτητο ένα, έστω σύντομο, σχόλιο και μια μικρή αναφορά στη ζωή του.
Γεννήθηκε το έτος 1895.

Ήταν το μεγαλύτερο παιδί του Ιωάννη Πέτρου και της  Γεωργίας Γιάννου. 

Αδέλφια του ήταν  ο Γιώργος (†), ο  Δημήτρης (†), η Δήμητρα Παπαθανασίου (†), η Θεοδώρα Κονδύλη (†), η Αθηνά Αργύρη (†), η Ζαχαρούλα Οικονομοπούλου (†), η Γαρυφαλλιά Λαλούση (†) και η Αικατερίνη Θεοδοσίου.

Ορφάνεψε σχετικά μικρός και ουσιαστικά ανέλαβε όχι μόνο να φροντίσει όλη την οικογένεια αλλά και να «αποκαταστήσει», για τα δεδομένα της εποχής εκείνης, τις αδελφές του. 

Παντρεύτηκε το έτος 1924 την Ελένη Δαγρέ από το  Λουκαϊτι. 
Απέκτησαν πέντε παιδιά τον Γιάννη (†1979 ), τον Γιώργο († 2000) την Γαρυφαλλιά (Λίτσα),    την Γεωργία και τον Ανδρέα.
Χειροτονήθηκε ιερέας το έτος 1929 από τον Μητροπολίτη Ύδρας Σπετσών και Αιγίνης και Ερμιονίδος  Προκόπιο, αφού προηγουμένως είχε μαθητεύσει στην σχολή ιερέων των Αγίων Αναργύρων στην Ερμιόνη. Τοποθετήθηκε ως εφημέριος αρχικά στο Λουκαίτι, στην συνέχεια για λίγο στο Κρανίδι,  στην ενορία της Κάτω Παναγίας,  και μετά  στην Ενορία Διδύμων με  αρμοδιότητα για Ράδο και το Λουκαϊτι.

Έμεινε παπάς του χωριού μέχρι την συνταξιοδότησή του το   έτος 1971.  Κοιμήθηκε στις  28 Μαρτίου 1978 σε ηλικία  83 χρόνων.
Διακρινόταν για την ανήσυχη φύση του την πνευματικότητά του και την ανεπτυγμένη αίσθηση του χιούμορ. 

Και την ευθύνη με την οποία τιμούσε το ράσο του. Ήταν παπάς όλου του χωριού χωρίς καμία απολύτως διάκριση. Είχε πάντα τη σωστή συμβουλή για το κάθε πρόβλημα   που του ανέφεραν αλλά δεν «σήκωνε μύγα στο σπαθί του» όταν κινδύνευε το δίκιο και η αξιοπρέπεια κάθε ανθρώπου. Η εκκλησία και το σπίτι του ανήκανε σε κάθε πεινασμένο και κυνηγημένο. 

Κορυφαία στιγμή την ιερατική του ζωή αλλά   ίσως και η κορυφαία στη ζωή του ήταν η στάση του κατά την εισβολή των Γερμανών  στο χωριό μας.
Τότε, 1943, το χωριό δε είχε καλή οδική επικοινωνία με τον έξω κόσμο. 
Και αυτός ήταν ένας από τους λόγους που δεν εγκαταστάθηκαν μόνιμα δυνάμεις κατοχής,  όπως π.χ. στο Κρανίδι και τις Σπέτσες.
Αυτό είχε επίσης και ως αποτέλεσμα στα Δίδυμα να είναι πολύ συχνή η  παρουσία δυνάμεων ανταρτών. Με ότι σημαίνει αυτό, δεν είναι του σχολίου αυτού.
Τις όποιες ενοχλήσεις είχαν οι δυνάμεις κατοχής από την παρουσία των ανταρτικών δυνάμεων στα Δίδυμα τις  αντιμετώπιζαν  με ολιγοήμερες  εκκαθαριστικές επιχειρήσεις, οι οποίες λειτουργούσαν σαν αντίποινα και περιελάμβαναν κάψιμο χωριών και εκτελέσεις άμαχων αθώων κατοίκων.
Όταν κάποια στιγμή, κατά την εκτίμησή τους και κατά τις πληροφορίες  τους βέβαια,  ‘το κακό παράγινε’  αποφάσισαν να δράσουν αποτελεσματικά.
Και οργάνωσαν την επιχείρηση αυτή με σκοπό να κάψουν όλο το χωριό.
Προετοιμάστηκαν, έγιναν αναγνωριστικές πτήσεις, τα αεροπλάνα πετούσαν  πάνω από τις καμινάδες λένε οι αφηγήσεις, έριξαν προειδοποιητικά  φυλλάδια, όποιον βρούμε έξω από το χωριό θα τον εκτελέσουμε χωρίς προειδοποίηση, και ήρθε η μέρα της εισβολής.
Έγινε με τρεις φάλαγγες. Η μία, με την οποία ήταν και ο Διοικητής της  όλης επιχείρησης ερχόταν από το Προ ακριβώς δυτικά του χωριού. Οι  άλλες δύο από την Κιάφα και από την Κόρα (Μύλους).
Στο χωριό επικρατούσε ΠΑΝΙΚΟΣ. Άλλοι έτρεχαν να κρυφτούν, σε αμπάρια,  σε υπόγεια, στα γύρω βουνά και άλλοι είχαν πάρει τον δρόμο της σωτηρίας, της φυγής δηλαδή, προς το Λουκαϊτι.
Και εκείνη την κρίσιμη ώρα φάνηκε η ψυχή, η καρδιά και το αίσθημα  ευθύνης του Παπάγγελου, τόσο απέναντι στο χωριό όσο και στο ράσο που φορούσε.

Πήρε το κοντάρι της σημαίας από την εκκλησία του Αγιο Νικόλα και ζήτησε από το διπλανό από  την εκκλησία σπίτι του Χρήστου του Σαραντόπουλου (Σαμαρτζή) να του φέρουν  μια λευκή πετσέτα.
Έδεσε την λευκή πετσέτα στον ιστό της σημαίας  και μαζί άλλους 15 περίπου συγχωριανούς  οι οποίοι κρατούσαν   άσπρα σεντόνια, πετσέτες, τραπεζομάντηλα,    διέσχισαν το χωριό και αψηφώντας την απαγόρευση πήγαν και συνάντησαν το επικεφαλής της επιχείρησης των Γερμανών στο σημείο που περιγράφω σε προηγούμενο σχόλιό μου. Οι οποίοι Γερμανοί μέχρι αυτή την στιγμή είχαν εκτελέσει 19 Διδυμιώτες στον δρόμο τους.
Με διερμηνέα κάποιον   Μποροβήλα, απόστρατο χωροφύλακα, που  συνόδευε τους Γερμανούς και ο οποίος συμπτωματικά είχε   υπηρετήσει παλαιότερα για λίγο στο χωριό, εξήγησαν την κατάσταση αλλά η πρώτη απάντηση ήταν δεν ακούω τίποτα,  έχω διαταγή να κάψω το χωριό!

Μετά από πολύωρες  διαπραγματεύσεις και συνεχείς αρνήσεις τελικά τον έπεισαν όμως να επικοινωνήσει με τον διοικητή του. Επικοινώνησε,  εξήγησε την κατάσταση και η απάντηση που πήρε ήταν ‘αν υπάρξει έστω  και ένας Γερμανός στρατιώτης νεκρός, να το κάψεις. Διαφορετικά άστο’.
Και έτσι γλίτωσαν τα Δίδυμα.
Αυτό το περιστατικό, αυτή την Στάση του Παπάγγελου τιμούν σήμερα τα Δίδυμα.
Και μέσα από αυτήν τιμούν και τους άλλους περίπου 15 που ήταν μαζί 
του, τα ονόματα των οποίων θα πρέπει να βρεθούν και να γραφούν.
Και μέσα από αυτήν το χωριό θυμάται ΟΛΟ αυτό το γεγονός.

Τα ονόματα των θυμάτων βρίσκονται, εδώ και χρόνια, στο Μνημείο των Ηρώων.
Τελειώσαμε;
ΟΧΙ!
Γιατί Τιμή και Μνήμη δεν είναι μόνο τα ονόματα στο Μνημείο  των Ηρώων και η Προσωπογραφία και μετά να τα αφήσεις να ξεχαστούν.
Πρέπει και αυτή η ιστορία να γραφεί.
Από τότε έχουν περάσει 70 χρόνια. Αν υποθέσουμε μια ηλικία 15 - 20 
ετών για τους ανθρώπους που τα βίωσαν, σήμερα θα πρέπει να είναι 85-90 
ετών.
Επομένως η ιστορία για να γραφεί θα πρέπει να μαζευτεί  από μαρτυρίες 
παιδιών ή/και εγγονών όσων την βίωσαν.
Κομματάκι - κομματάκι.
Χρειάζεται δηλαδή ένα κείμενο που να περιγράφει όσο το δυνατόν πιο 
πιστά τα γεγονότα. Το οποίο κείμενο, μαζί με άλλα, κάποιο  ανάλογο για τους Αγωνιστές τους 1821, να περάσει, με την συνεργασία  των Δασκάλων, και στο Δημοτικό Σχολείο Διδύμων. Έτσι ώστε οι απόφοιτοι  να είναι όχι απλά Διδυμιώτες, αλλά Διδυμιώτες με Γνώση του Τόπου τους.
Είναι μόνον αυτά;

Το χωριό τιμά τον Παπάγγελο μόνον για την Στάση του  αυτήν την κρίσιμη στιγμή;
Για μένα όχι.
Πρώτα για το αίσθημα ευθύνης με το οποίο υπηρέτησε το ράσο αυτά τα 42 χρόνια.
Τα παραδείγματα είναι πολλά.
Νουνός μου ήταν ο γιός του ο Γιάννης. Ο Παππάγγελος για μένα ήταν ο  μεγάλος νουνός. Και από μικρό με είχε παπαδάκι στην εκκλησία. 
Μέχρι περίπου τα 15 μου που ‘μεγάλωσα’.
Έζησα από κοντά άπειρες καταστάσεις.
Καταστάσεις που δείχνουν τόσο τον Ιερέα όσο και τον Ανθρωπο.

Ιδιαίτερα Σοβαρός και Υπεύθυνος ως Ιερέας αλλά και ωραίος ‘παίκτης’ στις πλάκες, με την έννοια ότι ήξερε να κάνει και να δέχεται, πάντα ωραία, καθόλου χοντράδες.

‘Συμπαίκτες’ του, από όσους θυμάμαι, οι επίτροποι Γιώργος Παριώτης, οι αδελφοί Χρίστος και Μήτσος Σαραντόπουλος. Και ο Ιεροψάλτης Γεώργιος Κ. Αντωνόπουλος, ο μπαρμπα Γιώργης ο Φώκας για τους Διδυμιώτες.

Καλλίτεροι όμως ‘συμπαίκτες’ τα δύο του παιδιά, ο Γιάννης και ο Γιώργος, κυριολεκτικά ‘γυιός παππά διαόλου εγγόνι’ με την καλή έννοια βέβαια. Ενα δείγμα εδώ.

Όλα αυτά βέβαια, πέρα από το γεγονός ότι δίνουν μια πολύ καλή εικόνα του Παπάγγελου, ως Ιερέα και ως Ανθρώπου, δίνουν επίσης και μια εικόνα του χωριού για κάπου πενήντα χρόνια.

Και θέλουν τον χρόνο τους. Αλλά θα γίνουν.

Κλείνοντας πολλά ευχαριστώ στον δικηγόρο Αγγελο Γεωργίου Πέτρου, πρώτο εγγόνι του Παπάγγελου, για την συνεργασία στην διαμόρφωση αυτής της σύντομης αναφοράς στον Παπάγγελο αλλά και για τις πληροφορίες που μου έδωσε από το Αρχείο και από την Ιστορική Μνήμη της Οικογένειας.

Προς τα λεβεντόπαιδα του Διδύμου.

Χειροτονημένα και μη.
Τώρα που τελειώσατε με τις επιστολές απόδοσης τιμής στον Παπάγγελο, μπορείτε να μας πείτε τι ώρα θα γίνει η εκδήλωση και το πρόγραμμα, αν υπάρχει;

Ευχαριστώ.

Άι Νικόλας

Εκπληκτική η φωτογραφία του Αγίου Νικολάου από
το αρχείο του κυρίου Μέλλου. Δεν είχα δει αυτό το εξωκλήσι πριν την επισκευή του. Αν έχει και άλλες ας μας τις αναρτήσει. Δεν πάνε χαμένες, οι περισσότεροι τις αντιγράφουμε στα αρχεία μας.

Αυτό που μου έκανε εντύπωση είναι η σκεπή του που είναι πέτρινη καμαρωτή όπως των δεξαμενών νερού στα κάστρα.Με αφορμή αυτό το εκκλησάκι θέλω να επισημάνω ότι, ενώ ασχολούμαστε πολύ με την αρχαία ιστορία του τόπου μας, δεν δείχνουμε το ίδιο ενδιαφέρον για τη χριστιανική περίοδο. Πολλά εξωκλήσια που σήμερα έχουν ανακαινιστεί και με μια πρώτη ματιά φαίνονται νεότατα, στην πραγματικότητα είναι πολύ παλιά και αρκετά αρχικά τους στοιχεία έχουν διατηρηθεί. Αρκετά είναι ερειπωμένα και αν δεν συντηρηθούν και αποκατασταθούν στην αρχική τους μορφή, θα χαθούν. Υπάρχουν όμως και πολλά άγνωστα, γιατί σώζονται μόνον τα θεμέλια τους και δεν τους δίνουμε σημασία. Τα ξέρουν μόνον οι γύρω αγρότες ή ποιμένες, περιέργως μερικές φορές με το όνομά τους(!), γιατί μπορεί να έμεινε μόνο το θεμέλιο, όμως το όνομα πέρασε στην περιοχή ως τοπωνύμιο.
Ένα άγνωστο εκκλησάκι βρίσκεται στη λιμνοθάλασσα των Ποτοκίων (πρώτη αναφορά γίνεται στο βιβλίο μου). 

 Εκεί που σήμερα είναι το μαντράκι που δένουν τις βάρκες (βλέπε φωτογραφία). Σώζεται το θεμέλιο του ιερού και μέρη θεμελίων που διαγράφουν περίπου το μέγεθός του. Είναι πολύ μικρό εκκλησάκι. Στον περίβολό του μάλλον έχουν γίνει και ταφές, όπως μαρτυρούν ορισμένα ίχνη.
Στο σημείο αυτό της λιμνοθάλασσας Ποτοκίων υπάρχουν και άλλα ίχνη που μαρτυρούν ότι υπήρχε εκεί μικρός οικισμός, πιθανόν από τα προχριστιανικά χρόνια που συνέχισε τη ζωή του. Υπάρχει μάλιστα μια ελιά καμένη που πρέπει να στέκει εκεί αιώνες, ίσως ίδιας ηλικίας με το εκκλησάκι. Οι παππούδες μας κατέβαζαν από τα περιβόλια τους με τα ζα τα εσπεριδοειδή και ακολουθούσαν το μονοπατάκι στο Μαυρονήσι, περνούσαν από τα ερείπια του εξωκλησιού και συνέχιζαν μέχρι τη μύτη, 100 μέτρα πιο πέρα, όπου έπιαναν τα ιστιοφόρα για να παραλάβουν το φορτίο. Και το μονοπάτι αυτό είναι παμπάλαιο.

Μάλλον πρέπει να ξανακτιστεί το εκκλησάκι διατηρώντας τα ελάχιστα ίχνη του αλλά και σε μορφή σαν τον παλιό Άι Νικόλα του Μετοχίου.

Η παράδοση του τόπου μας λέει ότι, μετά την καταστροφή των Ψαρών το 1824, οι Ψαριανοί που επέζησαν, ήλθαν στην Ερμιόνη και ζήτησαν το Μαυρονήσι και την γύρω από τη λιμνοθάλασσα των Ποτοκίων περιοχή για να φτιάξουν τα Νέα Ψαρά. Οι Ερμιονίτες δεν δέχθηκαν, γιατί θεώρησαν ότι τα φτωχά εδάφη τους δεν θα μπορούσαν να θρέψουν επιπλέον πληθυσμό. Έτσι έφυγαν οι Ψαριανοί και ίδρυσαν τα Νέα Ψαρά στην Εύβοια στη θέση της αρχαίας Ερέτριας. Τον 19ο αιώνα όλοι γνώριζαν την περιοχή ως Νέα Ψαρά και πολύ αργότερα πήρε εκ νέου την αρχαία ονομασία της.
Οι περιστάσεις τα φέρανε έτσι, ώστε να συμβεί το ανάποδο. Κατά τον 19ο αιώνα έως αρχές 20ου, Ερμιονήτες, Κρανιδιώτες και άλλοι ψαράδες της Ερμιονίδας που ψάρευαν συστηματικά σε αυτά τα μέρη έμειναν μόνιμα εκεί και κυρίως στα Στούρα (Νέα Στύρα). Από την Ερμιόνη το σόι Αραπάκη και Γκάτσου έχουν πάρα πολλούς (και πλέον άγνωστους) συγγενείς σε αυτά τα μέρη.

Έρρωσθε,
Βασίλης Γκάτσος 

σ.σ. Φωτογραφία της εκκλησίας του Αι Νικόλα εδώ και εδώ

Ο δρόμος του Παυσανία

"Στα ορεινά του κτήματος Μετόχι (ιδιοκτησίας της Μονής της Ύδρας) υπήρχε ένα χάλασμα που οι πατεράδες και παππούδες μας ανέφεραν ως  Άι Νικόλα. Βοσκοί και κυνηγοί το χρησιμοποιούσαν ως καταφύγιο σε κακές καιρικές συνθήκες, ενώ σε κάποιες περιπτώσεις σταβλίζονταν και ζώα. Όταν πήγαινα με τα πόδια στο Γυμνάσιο του Πόρου, το μονοπάτι περνούσε κοντά στο ερειπωμένο εκκλησάκι και συχνά κάνοντας μικρή παράκαμψη, άναβα εκεί ένα λαδοφάναρο που λειτουργούσε ως καντήλι...."
Είναι ένα σημαντικό απόσπασμα από αναμνήσεις του κυρίου Νίκου Μέλλου στο Εικονοσκόπιο News. Πριν τη δεκαετία του 1960 υπήρχε συχνή μετάβαση από την περιοχή Θερμησίας με τα πόδια ή με ζώο προς Δαμαλά και προς Γαλάτα μέσα από μονοπάτια των Αδερών. Τα μονοπάτια αυτά τα χρησιμοποιούσαν και όσοι ναυτόπαιδες και ναύτες Ερμιονίδας υπηρετούσαν ή σπούδαζαν στον Ναύσταθμο του Πόρου. Όπως περνούσαν από τον Άι Νικόλα θα περνούσαν και από άλλες επώνυμες περιοχές και ρέματα, από επώνυμους βραχισμούς και στάνες.
Ένα από αυτά τα μονοπάτια πήρε και ο Παυσανίας από την πόλη των Τροιζηνίων (Δαμαλάς) και ανεβαίνοντας τις Αδέρες (Φορβάντιο όρος) συνάντησε τον ναό του Απόλλωνος Πλατανιστίου, προφανώς σε κάποια ρεματιά με πλατάνια από την πλευρά του Δαμαλά. Αυτός ο ναός δεν έχει μέχρι σήμερα εντοπιστεί. Φυσικά σαν 'εξωκλήσι' θα ήταν ένας απλός περίβολος φτιαγμένος συνήθως από δύο παράλληλες σειρές πλακών μπηγμένων κάθετα στο έδαφος, που περιέβαλε έναν ναΐσκο ξύλινης κατασκευής με θεμέλιο ξερολιθιά. Κάτι ανάλογο με τον ναό του Δία στον Προφήτη Ηλία Ερμιόνης και της Ήρας στον Πρώνα (λόφος Μύλων Ερμιόνης).

Επί των ημερών μας ανθεί ο ιστορικός τουρισμός και έρχονται ομάδες τουριστών για να περπατήσουν αυτές τις αρχαίες πορείες. Μία ομάδα μάλιστα ζήτησε πληροφορίες για την πορεία του Παυσανία πάνω στις Αδέρες, γιατί ήθελαν να περπατήσουν από Δαμάλα σε Ερμιόνη και μετά να συνεχίσουν την πορεία του Παυσανία.

Παράκληση προς τον κύριο Μέλλο, που φαίνεται να είναι από τους λίγους γνώστες αυτών των παλαιών μονοπατιών να μας γράψει κάθε λεπτομέρεια με ό,τι θυμάται, ότι είδε, ό,τι άκουσε για αυτά τα μονοπάτια και αν έχει την ευγενή καλοσύνη και βέβαια χρόνο να παρακινήσει και άλλους συντοπίτες του να δώσουν πληροφορίες και αναμνήσεις.
Είναι πάρα πολύ σημαντικό να προσδιοριστούν αυτά τα παμπάλαια μονοπάτια, να καταγραφούν και να επισημανθούν ως «Πορεία του Παυσανία».

Έρρωσθε,
Βασίλης Γκάτσος

Όσο αργούμε, τα χάνουμε

Τοπωνύμια και μικροτοπωνύμια

Διαβάζοντας άρθρα, ανακοινώσεις, αναμνήσεις, περιγραφές, αφηγήσεις, έγγραφα, συμβόλαια κ.λ.π. μέσα από το κείμενο ξεπηδούν τοπωνύμια και μικροτοπωνύμια που σε κάνουν να ξεχάσεις το κείμενο και να προσηλωθείς σε αυτά. Αρχαία, ρωμαϊκά, βυζαντινά, νεοελληνικά, ενετικά, φράγκικα, ρώσικα, αρβανίτικα, τούρκικα, βλάχικα, σλάβικα, και δεν ξέρω τι άλλα. Παραλλαγμένα με τα χρόνια, μετατοπισμένα από εποχή σε εποχή και από τόπο σε τόπο, χαμένα στις μέρες μας, ένας βράχος, ένα σημάδι, μια κορυφή, ένας λόγγος, ένας κολπίσκος.......

Είναι πάρα πολύ σημαντικά και όσο περνάει ο καιρός χάνονται.
Είναι ανάγκη πάσα τα λαογραφικά και ιστορικά μουσεία μας, οι δημοτικές βιβλιοθήκες μας, σε στενή συνεργασία με τα σχολεία να καταστρώσουν ένα πρόγραμμα συστηματικής καταγραφής. Χρειάζεται επιμονή και υπομονή και σχεδιασμός τουλάχιστον πενταετίας. Δεν είναι μόνο αυτά που έχουν καταγραφεί σε κείμενα παλιά και νέα. Τα περισσότερα είναι στον προφορικό λόγο των παππούδων και των γιαγιάδων μας, και εδώ τα παιδιά του σχολείου μπορούν να κάνουν θαύματα.
Πολλά μάλιστα μικροτοπωνύμια δημιουργούνται για λίγο, από μια γενιά και μετά ξεχνιούνται, γιατί η επόμενη τα λέει αλλιώς. Ή τυχαίνει να τα φτιάξει μια γενιά και να μείνουν έτσι αιώνες.

Έρρωσθε,
Βασίλειος Γκάτσος

Για να καταλαβαινόμαστε

Ρίχτε και μια ματιά στον αρχαιολογικό χώρο που είναι εξαιρετικά σημαντικός, δώστε και καμιά φωτογραφία του τείχους του και των συλημένων τάφων του και δείτε την όλη κατάσταση. 

Περιβάλλον και ιστορία είναι και αυτά, και σε αυτόν τον αρχαιολογικό χώρο πιθανότατα κρύβεται όλη η ιστορία του Κρανιδίου και των Φούρνων.

Έρρωσθε,
Βασίλης Γκάτσος

Αλιείς

Ο αρχαιολογικός χώρος των Αλιέων.

Ο Δήμαρχος και όλο το Δημοτικό Συμβούλιο συμπεριλαμβανομένης και της αντιπολίτευσης όπως και ο Πρόεδρος της Δημοτικής Κοινότητας Πορτοχελίου φαίνεται ότι αγνοούν το «καθεστώς» της αρχαίας πόλης των Αλιέων και του γύρω χώρου.
Ο δε Δήμαρχος και ο Πρόεδρος της Δημοτικής Κοινότητας Πορτοχελίου πρέπει να ψάξουν καλύτερα τα πράγματα, όπως και τις αρμοδιότητές τους.

Μια φορά και έναν καιρό λοιπόν, γύρω στο 1961-1964 που είμαστε μαθητές στο Γυμνάσιο Κρανιδίου πηγαίναμε με τα πόδια εκδρομή στο πανέμορφο και παρθένο Πορτοχέλι. Καμιά σχέση με αυτό που βλέπουμε σήμερα. Τότε κανείς δεν μιλούσε και κανείς δεν ήξερε για αρχαιότητες στο Πορτοχέλι όπως και σε ολόκληρη την Ερμιονίδα. Φυσικά κανείς δεν μιλούσε και για τουριστική ανάπτυξη.
Ο λόφος λοιπόν της πόλης των Αλιέων και η γύρω περιοχή ήταν ιδιωτικές εκτάσεις ή δασικές. Λέω δασικές και όχι δημόσιες, γιατί πολλές δασικές εκτάσεις ήταν ιδιωτικές.
Για να γίνουν λοιπόν ανασκαφές υπάρχουν δύο τρόποι:
Ο ένας είναι να ανακηρυχθεί πρώτα με ΦΕΚ μία έκταση ως αρχαιολογικός χώρος, να καθαρίσει η υπόθεση νομικά από διάφορες ενστάσεις κ.λ.π., να απαλλοτριωθεί ο χώρος και να πληρωθούν οι αποζημιώσεις, να περιέλθει ο χώρος στη δικαιοδοσία της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας η οποία κάνει μετά ανασκαφές με όποιο τρόπο νομίζει και στη συνέχεια οργανώνει και περιφράζει τον αρχαιολογικό χώρο όπως αυτή νομίζει και, χωρίς την άδεια της, ουδείς έχει δικαίωμα εισόδου ακόμη και αν έχει ευγενή σκοπό. Δηλαδή ο χώρος δεν είναι επισκέψιμος. Η διαδικασία αυτή βέβαια είναι χρονοβόρα και έχει να αντιμετωπίσει πολλά προβλήματα εκτός και αν είναι δημόσια έκταση καθαρή χωρίς διεκδικήσεις ιδιωτών.

Ο άλλος είναι να γίνουν ανασκαφές σε ιδιωτικό χώρο κατόπιν συμφωνίας. Αν ένας ιδιώτης έχει ένα οικόπεδο και θέλει να κτίσει, τότε η αρχαιολογική υπηρεσία κάνει σωστικές ανασκαφές στο οικόπεδο συνήθως με έξοδα του ιδιοκτήτη, και αν ό,τι απομείνει μετά τις ανασκαφές θεωρηθεί μη σημαντικό δίδεται η άδεια για συνέχιση των εργασιών. Την ανασκαφή την ενεργοποιεί ο ίδιος ο ιδιοκτήτης με το έργο που θέλει να κάνει. Τι γίνεται όμως σε ένα ιδιόκτητο αγρό, όταν μία Αρχαιολογική Σχολή πιστεύει ότι υπάρχουν αρχαιότητες και επιθυμεί να τον ανασκάψει; Μπορεί να το κάνει αν έρθει σε συμφωνία με τον ιδιοκτήτη, δηλαδή κατά ευγενή παραχώρηση του ιδιοκτήτη. Να γίνει η ανασκαφή μέσα σε ορισμένο χρόνο και ό,τι απομείνει να σκεπαστεί και να αποκατασταθεί ο αγρός ο οποίος επανέρχεται στην προηγούμενη χρήση του.
Στους Αλιείς λοιπόν βλέπουμε σήμερα μια περιφραγμένη έκταση που είναι ο αρχαιολογικός χώρος της ακρόπολης και του οικισμού. Και άλλες φορές έχουν γίνει βανδαλισμοί που έχουν σχέση με την περίφραξη και τους δρόμους προσέγγισης στον αρχαιολογικό χώρο, όπως και με την παραλία του αρχαιολογικού αυτού χώρου. Μιλάμε για προσπάθειες καταπάτησης του αρχαιολογικού χώρου, για προσπάθειες εξάλειψης των δρόμων προσέγγισης που περνούν από ιδιοκτησίες.
Είναι έτσι τα πράγματα; Ή μήπως υπάρχουν εντός της περιφραγμένης έκτασης του αρχαιολογικού χώρου εκτάσεις που τις διεκδικούν ιδιώτες, εκτάσεις για τις οποίες δεν έχει τελειώσει η διαδικασία απαλλοτρίωσης κ.λ.π.; Οι δρόμοι προσέγγισης είναι επισήμως χαρακτηρισμένοι ως αγροτικοί δρόμοι, ή είναι διελεύσεις από κτήματα κατά συνήθεια;

Ένας που κόβει πεύκα για το τζάκι του ή για να τα πουλήσει, πάει σε ένα δάσος νύχτα, με ηλεκτρικό πριόνι και μπαταρία για να κάνει και λιγότερο θόρυβο, κόβει, τεμαχίζει, φορτώνει και φεύγει. Δεν πάει σε έναν αρχαιολογικό χώρο περιφραγμένο και περιτριγυρισμένο από εξοχικά για να κόψει τα λίγα πεύκα του και να τα παρατήσει στο έδαφος.
Όλοι γνωρίζουμε ότι όταν φυτρώνουν σε κτήμα πεύκα και μεγαλώσουν, τότε το δασαρχείο μπορεί να χαρακτηρίσει το κτήμα ως δάσος, ιδιωτικό μεν, αλλά δάσος. Άρα αν τμήμα του περιφραγμένου χώρου των Αλιέων είναι διεκδικούμενο, προφανώς ο διεκδικητής δεν θέλει να αναπτύσσονται πεύκα για τον ως άνω ευνόητο λόγο. Ακούγοντας λοιπόν περί εθελοντικού καθαρισμού κάποιοι θεώρησαν ως ευκαιρία την κοπή των πεύκων, που θα αποδιδόταν στο έργο καθαρισμού. Όταν μια ολόκληρη επαρχία χρόνια τώρα επιδίδεται στην εκποίηση της γης της, είναι λογικό να εφευρεθούν όλοι οι τρόποι πού διευκολύνουν και υπερασπίζονται την εκποίησή της.

Άρα ας ρωτηθούν οι αρμόδιες υπηρεσίες για το πραγματικό καθεστώς της περιφραγμένης έκτασης και τις εκκρεμότητες του. Από την στιγμή όμως που είναι επίσημος περιφραγμένος αρχαιολογικός χώρος κανένας δεν έχει δικαίωμα καθαρισμού, αποψίλωσης ή αποξήλωσης, ούτε ιδιώτες, ούτε εθελοντές, ούτε ο δήμος, χωρίς την άδεια της αρχαιολογικής υπηρεσίας και κυρίως την επίβλεψή της, γιατί μπορεί να προκληθούν ανεπανόρθωτες βλάβες στα αρχαιολογικά ευρήματα. Και ένα πεύκο που με τις ρίζες του ξεθεμελιώνει ένα αρχαίο κτίσμα, είναι αρμοδιότητα της αρχαιολογικής υπηρεσίας να πάρει άδεια από το δασαρχείο και να το κόψει, όπως και κάθε άλλο δέντρο ή θάμνο. Και στο Μπίστι που είναι ανοικτός αρχαιολογικός χώρος και συγχρόνως πευκοδάσος δεν επιτρέπεται το φύτεμα πεύκων ή το κόψιμό τους χωρίς άδεια και επίβλεψη της αρχαιολογικής υπηρεσίας και του δασαρχείου. Ήδη πολλά τμήματα τείχους καταπονούνται από τις ρίζες των πεύκων.

Δυστυχώς η μοίρα των αρχαιολογικών μη επισκέψιμων χώρων αυτή είναι. Μετά τις ανασκαφές πέφτει το ενδιαφέρον, η αρχαιολογική υπηρεσία δεν έχει χρήματα για συντήρηση και έτσι ρημάζουν. Συνήθως τέτοιους χώρους οι Δήμοι τους μεταμορφώνουν, ώστε να μπορούν να υποδεχθούν πολιτιστικές εκδηλώσεις και με λίγους ευσυνείδητους εργάτες με επίβλεψη αρχαιολόγου κάνουν ένα καλό ετήσιο καθαρισμό. Αυτό για τη Ριβιέρα της Ελλάδας και τον δήμο της είναι εύκολο.

Η ανασκαφή όμως του αρχαίου νεκροταφείου της πόλης των Αλιέων έγινε με άλλο καθεστώς. Το νεκροταφείο ήταν σε ένα ιδιωτικό σταροχώραφο. Ο ιδιοκτήτης του ευγενώς συμφώνησε να ανασκαφεί το χωράφι του εντός ορισμένων μηνών και μετά να αποκατασταθεί. Έτσι και έγινε. Επισκεπτόμαστε τις ανασκαφές με τον αείμνηστο φίλο Παντελή Μήτσου και συζητούσαμε με τους αρχαιολόγους, μια δε συνέντευξή τους με φωτογραφίες είναι δημοσιευμένη στην τότε τοπική μας εφημερίδα. Βιάζονταν για να είναι συνεπείς με τη συμφωνία. Με το τέλος των ανασκαφών, τα χώματα μπήκαν στη θέση τους και σήμερα βλέπεις ένα αγρό. Υπήρξαν και ευγενικές χειρονομίες στον τόπο μας.

Δυστυχώς με τα 30 και βάλε χρόνια  εκποίησης της Ερμιονίδας γίναμε Ριβιέρα (για τους άλλους, γιατί όπως διαβάζω κύριο πια εισόδημα των Κρανιδιωτών είναι η ενοικίαση των σπιτιών του οικισμού τους σε μετανάστες), καλύτερα Μπαχαλοριβιέρα, και δεν κάνουμε τίποτα για να αλλάξουμε τη μοίρα μας.

Έρρωσθε,
Βασίλης Γκάτσος

Γκίκας Δερματάς

Γκίκας Δερματάς

Συγκρατήστε αυτό το όνομα

Αυτά σας τα είπαν, κύριε Εισαγγελέα;

Ο Δίολκος στη χώρα της Απάτης

Σοφία Λοβέρδου. ·

 Η παρουσία ενός Έλληνα στη θέση του Επιτρόπου Μεταφορών της ΕΕ πρέπει να ήταν καθοριστική για τη βιασύνη με την οποία, στα τέλη του 1984, η ΑΕΔΙΚ προωθούσε μια «σπιτική» μελέτη διαπλάτυνσης και εκβάθυνσης της Διώρυγας που αφορούσε δήθεν τη διατήρησή της ως μνημείου. Με αυτή έδιωξε λίγο αργότερα ο Θοδωρής Κοτσώνης και τους αρχαιολόγους που είχαν ψελλίσει κάτι περί μελέτης και προδιαγραφών για τον Δίολκο, την ήδη σοβαρότατη διάβρωση του οποίου όλοι αποσιώπησαν. To ΥΠΠΟ, ανέφερε ο Κοτσώνης στον Άκη Τσοχατζόπουλο, έχει ΗΔΗ δώσει άδεια.


 Αλλά η περίφημη μελέτη του ’84 δεν περιείχε ούτε καν στοιχεία για το έδαφος της Διώρυγας! Όσο για το… έργο που υποτίθεται ότι θα «φρόντιζε» μέσα σε τριάμισι χρόνια (έως τα τέλη του 1988!) Ειδική Υπηρεσία Δημοσίων Έργων της οποίας κάθε αρμοδιότητα είχε ΟΔΗΓΗΘΕΙ στην ΑΕΔΙΚ, αφέθηκε στις «φροντίδες» μιας επόμενης μελέτης, γνωστής και ως μελέτης DENCO (1987). Υπάρχει μάλιστα και έγγραφο του Κοτσώνη, όπου αναφέρεται η «προστασία» του Δίολκου.

Με τη σειρά της η μελέτη DENCO περιείχε ΜΕΝ τα γεωτεχνικά στοιχεία, έγινε όμως με την έγγραφη παραδοχή των ίδιων των μελετητών ότι για την ευστάθεια των πρανών είχε φροντίσει… η προμελέτη. Το ίδιο το ΥΠΕΧΩΔΕ σημείωσε ως ψεύδος αυτή την παραδοχή. Πάνω από 85 εκατομμύρια δραχμές πληρώθηκαν το 1987 για μια φούσκα που είχε μεταξύ άλλων το προσόν να πέφτει μέσα στα χρονικά πλαίσια της ΕΥΔΕ!

Φίλοι, πελάτες, συγγενείς, υπηρεσίες του κράτους, τοπική αυτοδιοίκηση και λοιποί… «επιστήμονες», από τις αρχές του ’80 έως σήμερα έχουν επιδοθεί σε απερίγραπτες ακροβασίες ώστε οι αλλεπάλληλες πολυσχιδείς απάτες της ΑΕΔΙΚ και των επιφανών επιτηδείων της να συγκαλύπτονται και να συνεχίζονται.

Το 1992, επιτροπή του ΥΠΕΧΩΔΕ, όπου εκ μέρους της ΑΕΔΙΚ συμμετέχουν οι κκ. Κυριάκης και Κώνστας, εξετάζει τις προηγούμενες «μελέτες» και καταλήγει στο ότι οι κρηπιδότοιχοι ΜΠΟΡΟΥΝ να αντιμετωπισθούν ανεξάρτητα από τα πρανή. Για αυτό, όμως, προτείνει σημαντικές αλλαγές και άλλη διατομή για τη Διώρυγα.
Γύρω στο 1995 -1996, η Νομαρχία εμφανίζεται να έχει εγκρίνει μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων για να σερβιριστεί ΞΑΝΑ η μελέτη-ζόμπι του 1987.
Το 1997 η ΑΕΔΙΚ κάνει ένα remake της φούσκας του 1987 που φέρει τις υπογραφές των κκ. Κυριάκη, Ρογκάν και Μπαϊρακτάρη και, μυστηριωδώς, εμφανίζεται ως απάντηση για τα πρανή.
Το 2007 το Υπουργείο Πολιτισμού, με εισηγητές τους αρμόδιους διευθυντές Δημοσθένη Ζιρώ και Έλενα Κόρκα, προτείνει να εφαρμοστεί για τον Δίολκο, «σχετική» μελέτη που είχε κάνει το 1987 η ΑΕΔΙΚ.

Οι ιστορικοί κρηπιδότοιχοι της Διώρυγας Κορίνθου σε χαρακτικό της εποχής. Τα εγκαίνια έγιναν το 1893. Από το 1982 ως το 1997 η Εταιρία της Διώρυγας (ΑΕΔΙΚ) έκανε (τουλάχιστον) τρεις (υποτιθέμενες) μελέτες για την υποτιθέμενη διεύρυνση της Διώρυγας κατά 1,80 μέτρα - από τα 24,6 στο επίπεδο της θάλασσας, στα 26,4 μέτρα... Οι δύο απ' αυτές περιλάμβαναν και την εκβάθυνση της Διώρυγας κατά δύο μέτρα, ενώ ταυτόχρονα ΔΕΝ είχε καν μελετηθεί η ευστάθεια των πρανών. Η μελέτη του 1984 δεν είχε ΚΑΝ περιγραφή των εδαφών της Διώρυγας, ενώ η επόμενη (1987) περιείχε μεν γεωτεχνικά στοιχεία, έγινε όμως με την ΕΓΓΡΑΦΗ δήλωση των μελετητών ότι για την ευστάθεια των πρανών θεωρούσαν ότι είχε φροντίσει... η προμελέτη! Με αυτές τις μελέτες (που "συνδύαζαν" την υποτιθέμενη διαπλάτυνση και διεύρυνση με την conservation της ΔΙΩΡΥΓΑΣ ως μνημείου και περιλάμβαναν διαμόρφωση των περιοχών εισόδου της Διώρυγας) είχε συνδεθεί η προστασία του Δίολκου από τη θάλασσα...
Τόσο το ΥΠΠΟ όσο και η Διώρυγα Κορίνθου έκρυβαν την κατάσταση του Δίολκου. Στα περισσότερα έγγραφα της Διώρυγας αποσωιπάται ακόμα και η ΥΠΑΡΞΗ του!!! Μια επιτροπή του ΥΠΕΧΩΔΕ από καθηγητάδες, εκπροσώπους της Διώρυγας (Παναγιώτης Κώνστας, Φαίδων Κυριάκης) και εκπρόσωπο του ΤΕΕ, εξέτασε το 1992 δυο μελέτες-φούσκα της Διώρυγας χωρίς να τις καταγγείλει επίσημα αλλά και χωρίς την παραμικρή αναφορά στο σπαρασσόμενο μνημείο... Το Υπουργείο Πολιτισμού κάλυπτε τα πάντα!
AEDIK explains to the Ministry of Public Works (which had purportedly APPROVED the 1984 study - or is there a mix-up here, too???) why there had been some changes between the 1984 and the 1987 studies. AEDIK's President Mr. Kotsonis, who after AEDIK became member of the Parliament and twice vice-minister as well other influential positions), expressly states as one of the reasons for a change, that it was intended for the "substantial protection" of Diolkos (see the 2nd page of the document in the next image).

Όταν ο Θοδωρής Κοτσώνης έδιωξε τους αρχαιολόγους γράφοντας στον Τσοχατζόπουλο ότι η Διώρυγα είχε ήδη πάρει άδεια από το Υπουργείο Πολιτισμού για το έργο της γέφυρας στην Ποσειδωνία, η "προστασία" του ήδη βαρύτατα διαβρωμένου Δίολκου εξαρτιόταν από τη μελέτη που είχε εμφανίσει η Διώρυγα το 1984. Όπως είναι φανερό από αυτό το τέλεξ, οι εταιρίες που είχαν κληθεί να αναλάβουν το έργο, δεν διέθεταν ούτε πληροφορίες για το είδος των εδαφών της Διώρυγας που εκαλούντο να εκβαθύνουν κατά δύο μέτρα αλλά και να διευρύνουν... Αυτή ήταν η "μελέτη" του 1984. Όταν αυτή η μελέτη βγήκε off δυο χρόνια αργότερα (ο επίσημος λόγος, με τον οποίο συγκαλύφθηκαν οι τεχνικές αυθαιρεσίες και οι τραγικές ελλείψεις της, ήταν ότι οι προσφορές είχαν ξεπεράσει το προκαθορισμένο κόστος), μια ομάδα άλλων εταιριών ανέλαβε να συντάξει μια οριστική μελέτη ΠΑΝΩ στην προηγούμενη. Η απίστευτη λεπτομέρεια είναι ότι η μελέτη του 1987 - για την οποία υπάρχει επιστολή όπου αναφέρεται η ουσιαστική προστασία του Δίολκου(*)!!! - έγινε με την ΕΓΓΡΑΦΗ παραδοχή των μελετητών ότι δεν εξέταζαν το θέμα της ευστάθειας των πρανών της Διώρυγας... επειδή "θεωρούσαν" ότι το είχε λύσει η προμελέτη.... https://www.facebook.com/photo.php?fbid=10150302667124102&set=a.377288374101.159155.660439101&type=3&theater Ποια προμελέτη;;; Ας σημειωθεί ότι στα έγγραφα έχω συναντήσει μια αναφορά σε προμελέτη με διαφορετικό τίτλο από τη μελέτη που εμφάνισε το 1984 η ΑΕΔΙΚ. Σε κάθε περίπτωση, η μελέτη της ΑΕΔΙΚ του 1984, για την οποία ζητήθηκαν τον Οκτώβριο και οι προσφορές, προφανώς ΗΤΑΝ ό,τι... καλύτερο είχε να προτείνει η Διώρυγα το 1984!!! Κι αυτή, όχι την ευστάθεια των πρανών δεν είχε λάβει υπόψη (ΑΡΑ η αναφορά των μελετητών ήταν ένα ΗΘΕΛΗΜΕΝΟ ΨΕΥΔΟΣ!!!)αλλά δεν είχε στοιχεία ΟΥΤΕ ΓΙΑ ΤΟ ΕΙΔΟΣ ΤΩΝ ΠΕΤΡΩΜΑΤΩΝ στη Διώρυγα! Αυτές τις φούσκες διέθετε η ΑΕΔΙΚ (που υποτίθεται ότι ήθελε να διατηρήσει/συντηρήσει τη ΔΙΩΡΥΓΑ ως μνημείο!!!). Μελέτες του αέρα, που ήταν φτιαγμένες όχι για να πραγματοποιηθούν αλλά για να φαγωθούν χρήματα(**) ενώ ταυτόχρονα θα ΕΜΦΑΝΙΖΟΤΑΝ ότι η Διώρυγα είχε πράγματι τηρήσει τις "υποχρεώσεις" της Ειδικής Υπηρεσίας Δημοσίων Έργων που της είχαν μεταβιβαστεί, και οι οποίες είχαν το ΥΠΟΠΤΟ χρονικό όριο λίγων χρόνων... μέχρι τις 31/12/1988. (*) https://www.facebook.com/photo.php?fbid=10150302974449102&set=a.377288374101.159155.660439101&type=3&theater (**) Αν και οι πολυσχιδείς οικονομικές παραβάσεις είναι εμφανείς σε όλη την πορεία των ψεύτικων μελετών, σε συνδυασμό με το τεράστιο πλέγμα παραβατικότητας στο οποίο εντάσσονται, δε θεωρώ καθόλου απίθανο ακόμα και η ίδια η εκδηλωμένη "πρόθεση" της ΑΕΔΙΚ για κάποια υποτιθέμενη εκβάθυνση και διαπλάτυνση του υποτιθέμενου "μνημείου-ΔΙΩΡΥΓΑ" να έγινε επίσης με σκοπό να "εξυπηρετηθεί" κάποια άλλη απάτη...

Παρωδία ‘Μνήμης Τουλίπας’.

Μας ενημερώνει ο Δήμος ότι πραγματοποίησε την ‘50^η Γιορτή της Τουλίπας’!

Παραπλανητικά βέβαια!

Γιατί αυτό το πανηγυράκι δεν είχε καμία απολύτως σχέση με Τουλίπα!

Ούτε με Μνήμη Τουλίπας!

Πρώτον γιατί δεν υπάρχουν Τουλίπες, έχω γράψει εδώ και εδώ.

Και αντί για πανηγυράκια καλό θα ήταν να φροντίσουν οι οργανωτές να κάνουν κάτι για αυτήν την μοναδικότητα του χωριού.

Μπας και ξανανθίσουν Τουλίπες στα Δίδυμα.

Μα να μην κάνουμε την γιορτή; Να την αφήσουμε να ξεχαστεί;

Θα έλεγα ΝΑΙ, να γίνει, έστω και έτσι, αν υπήρχε μία προσπάθεια, έστω προβληματισμός, σε εξέλιξη, με σκοπό να ξαναδούμε Τουλίπες στον Κάμπο.

Η ένστασή μου έχει να κάνει με το γεγονός ότι προς τα εκεί δεν γίνεται τίποτα!

Αντίθετα έχουμε αυτά, και μόνον αυτά, τα άσχετα πανηγυράκια!

Που τα θεωρώ κοροϊδία!

Δεύτερον δεν ήταν η 50^η γιορτή.

Ας κάνουν τον κόπο να δουν τα video που τους έδωσα για να μάθουν.

Του Στέφου από την συλλογή του Νικ. Ι. Μπροδήμα.

Που δεν είχαν την ευαισθησία να κάνουν έστω μία αναφορά, ούτε φέτος ούτε πέρυσι.

Α!, υπήρχαν και κάποιες φωτογραφίες, μερικές άσχετες με την γιορτή της Τουλίπας.

Τα Λεβεντόπαιδα μας, Διαχρονικά και Διαπαραταξιακά, θάβουν και ξεπουλάνε συστηματικά το χωριό.

Πριν μου θυμώσουν περισσότερο, ένας μικρός απολογισμός.

Είπαν ΝΑΙ  στα σκουπίδια.

Είπαν ΝΑΙ  στον δρόμο του Αγιο Καρτέρη.

Είπαν ΝΑΙ στα Λατομεία Αδρανών Υλικών

Κοροϊδεύουν συνειδητά με την Τουλίπα.

Αέρα Πατέρα και τους φάγαμε στο θέμα των Αγωνιστών του 1821 και από όσο μαθαίνω τα ίδια ετοιμάζουν και για τα θύματα της εισβολής των Γερμανών στο χωριό μας.

Με βασικό χαρακτηριστικό την ασχετοσύνη και την ασέβεια.

Το Σαλάντι το ανάλαβε η κατά δήλωσή της αντιδήμαρχος Διδύμου και έχει εξασφαλίσει την αποτυχία.

Να μην μιλήσω για Νερό, Κεραίες, Ιχθυοτροφεία . ….

Ανδρες Διδύμιοι, αν δεν υπάρξει αντίδραση σε αυτήν την κατρακύλα σε λίγο, με τα μυαλά που κουβαλάνε, αυτοί θα πουλήσουν και όλους εμάς.

Και μην μπει κανένας στον κόπο να μοιράσει ευθύνες!

Επαναλαμβάνω υπάρχει ‘σταθερή πορεία’ Διαχρονικά και Διαπαραταξιακά!

Το 'Μνημείο των Ηρώων' στα Δίδυμα: Το Ιστορικό του.

Αφορμή για ό,τι ακολουθείη παρακάτω φωτογραφία, ιδιαίτερα η αναφορά που υπάρχει σην βάση του Μνημείου.

Η οποία μπορεί, παραπλανητικά, να δίνει την εντύπωση ότι το Μνημείο κατασκευάστηκε το 1998. Θεωρώ απαραίτητη επομένως μια αναφορά στην ιστορία του, όπως την γνωρίζω.

Μέχρι κάπου στα 1970 ως μνημείο υπήρχε μια μαρμάρινη πλάκα με κάποια ονόματα πάνω της, που δεν τα θυμάμαι, σπασμένη μάλιστα.

Δεν γνωρίζω αν υπάρχει κάπου σήμερα και που. Τότε νομίζω φυλασσόταν στην εκκλησία του Αγιο Νικόλα.

Αυτήν την πλάκα, την ‘συναρμολογούσαν’, την τοποθετούσαν πάνω σε ένα τραπέζι, στην βόρειο ανατολική γωνία της εκκλησίας του Αγιο Νικόλα, εκεί περίπου που είναι τώρα η νότια κολόνα της εισόδου, και το ‘μνημείο’ ήταν  έτοιμο!

Στολισμός βέβαια με δάφνες, φερμένες από την Πελεή με τα πόδια ή τα ζώα και όχι κομμένες από τις δάφνες του περιφερειακού!

Εκεί ετελείτο το Τρισάγιο, γίνονταν οι καταθέσεις στεφάνων και λέγαμε και τα ποιήματα, τότε.

Γνωρίζω ότι από αυτές τις εποχές υπάρχουν φωτογραφίες. Και θα παρακαλούσα να μου σταλούν ή να δημοσιοποιηθούν με κάποιο τρόπο.

Κάπου στα 1970, λίγο πριν, λίγο μετά, δεν θυμάμαι καλά, κατασκευάστηκε Μνημείο Ηρώων στα Δίδυμα, δωρεά του Ταγματάρχη ε.α. Μερκουρίου Ι. Μίζη, του μπάρμπα Μερκούρη για μας τους Διδυμιώτες, στην μνήμη της συζύγου του Ιωάννας.

Για να μην υπάρχουν συνειρμοί με δικτατορία και τέτοια, πρέπει να αναφέρω ότι ο μπάρμπα Μερκούρης ήταν ανοιχτά και καθαρά Κεντρώος και τακτικός πελάτης, όταν ερχόταν στο χωριό, στο καφενείο που συντηρούσε τότε ο πατέρας μου και ήταν ‘το Καφενείο των Κεντρώων’, οι παλιοί καταλαβαίνουν τι εννοώ.

Από μια τέτοια περίπτωση και η παρακάτω φωτογραφία του 1965

Και τα ονόματα των εικονιζόμενων δια χειρός Νικ. Ι. Μπροδήμα

 Το Μνημείο αυτό κατασκευάστηκε ανατολικά της εκκλησίας, μπροστά από το ιερό και σε επαφή με τον δρόμο.

Από αυτό το Μνημείο και η παρακάτω φωτογραφία, 25 Μαρτίου 1969, τα πρόσωπα αναγνωρίζονται εύκολα. 

Απλά να αναφέρω ότι οι δύο ηλικιωμένοι κύριοι δίπλα στον απαγγέλοντα είναι οι δύο τότε Ιεροψάλτες, ο μπάρμπα Θανάσης Κοτσοβός και ο μπάρμπα Γιώργης Αντωνόπουλος.

Αργότερα, μάλλον το 1998, μεταφέρθηκε στην θέση που είναι σήμερα.

Προστέθηκαν το όνομα του αγνοούμενου στην Κύπρο Κωνσταντίνου Δημητρίου Μπροδήμα καθώς και τα ονόματα των θυμάτων της εισβολής των Γερμανών στο χωριό μας.

Και για να γίνει αυτό, αν δεν με απατά η μνήμη μου, πρέπει να αντικαταστάθηκε η πλάκα από την μια μεριά.

Αυτή είναι η ιστορία του Μνημείου των Ηρώων στα Δίδυμα και καλό θα ήταν να την δείχνει.

Διαφορετικά ας μην δείχνει παραπλανητικά πράγματα.

Και επειδή όπως μαθαίνω κάποια σχόλιά μου έχουν αρχίσει και ενοχλούν τα Λεβεντόπαιδα, θα τους πω ότι είναι θετικό και ελπιδοφόρο που ασχολούνται με τέτοια θέματα.

Όμως ας το κάνουν σωστά, με σεβασμό και γνώση.

Διαφορετικά το ενδιαφέρον καθίσταται ‘ενδιαφέρον’ και παραπέμπει σε άλλες λογικές και πρακτικές, απόλυτα κατακριτέες.

Και καλά θα κάνουν να ρωτάνε και κανένα παλιό.

Και ως παλιό δεν εννοώ τον εαυτό μου, εγώ ό,τι γνωρίζω το γράφω, εννοώ πολλούς άλλους στο χωριό, ακόμη και τους γονείς τους.

Που ίσως γνωρίζουν περισσότερα από μένα.

συνεχίζεται ….

Το ‘Μνημείο των Ηρώων’ στα Δίδυμα

 Πραγματοποιήθηκαν τα αποκαλυπτήρια της Αναθηματικής πλάκας με 60 (?) ονόματα των Αγωνιστών του 1821 όπως μας πληροφορεί η κατά δήλωσή της αντιδήμαρχος Διδύμου Γιώτα Σαμπάνη Μπάρδη.

Τα ερωτήματα όμως είναι πολλά, σε επόμενο σχόλιο όμως. 

Για την ώρα κάποιες φωτογραφίες του μνημείου όπως είναι σήμερα.

 

Αποκαλυπτήρια Αναθηματικής Πλάκας στα Δίδυμα.

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ

Την Κυριακή 8 Απριλίου 2012 και ώρα 10:30π.μ. στο Ηρώων Διδύμων (προαύλιο εκκλησίας Αγίου Νικολάου) θα γίνουν τα αποκαλυπτήρια της Αναθηματικής πλάκας με το ονόματα των Διδυμιωτών Αγωνιστών της Παλιγγενεσίας του Έθνους. Προσκαλούνται να παρευρεθούν όλοι οι κάτοικοι των Διδύμων.

Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ

ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΔΙΔΥΜΩΝ

ΣΕΡΕΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ

Τα ονόματα, Εδώ. 

Ποιά η τεκμηρίωση; Εδώ. 

Τα υπόλοιπα δικά σας.

Ωραίες ιδέες

Η πρώτη από τον Δήμο Αργους – Μυκηνών. Για δημιουργία Μυθολογικού Πάρκου βασισμένου στους Αθλους του Ηρακλή στην Λέρνα, π.χ. εδώ.
Θέμα Παγκόσμιο, αγαπημένο μικρών και μεγάλων, και επίσης θέμα χιλιάδων βιβλίων, ταινιών, ….

Ενα τέτοιο θεματικό πάρκο, στον τόπο που έγιναν οι Αθλοι, σε συνδυασμό με την πυκνή ιστορία της ευρύτερης περιοχής μπορεί να αλλάξει ριζικά την κατάσταση στην περιοχή.
Αρκεί να υλοποιηθεί σωστά.
Και τότε τύφλα νάχει η DisneyLand.
Από το Αργος επίσης και το ‘Πορτοκαλί του Αργους’ που υιοθέτησε η Laborghini.
Επί πλέον τα  Θερινά μαθήματα Μυκηναϊκού Πολιτισμού. Εγιναν λίγες φορές και σταμάτησαν. Αν είχαν συνεχίσει σήμερα θα μπορούσαν να είχαν εξελιχθεί σε Κέντρο Μυκηναϊκών Σπουδών, με Παγκόσμια εμβέλεια.
Και αντί να μας στέλνει ομιλητές το Harvard να μάθουμε την ιστορία μας, θα ερχόταν αυτό εδώ να του μάθουμε εμείς την ιστορία μας.
Στην Νέα Επίδαυρο υπεγράφη η συμφωνία για την δημιουργία Μουσείο Α’ Εθνοσυνέλευσης
Στον Τόπο μας αντίστοιχες κινήσεις για τον Εμ. Ρέπουλη και την οικογένεια Μερκούρη, την ιστορία τους, την ζωή τους και την πολιτική των ίδιων και της εποχής τους, δεν βλέπουμε.
Ούτε επίσης για την πολιτιστική, ερευνητική και τουριστική, πάνε πακέτο, του σπηλαίου Φράγκθι.
Αντίθετα διαβάζουμε δηλώσεις όπως αυτές! Και το Χρυσόβουλο!
Ενώ είναι θέματα για τα οποία θα μπορούσε να εξετασθεί η δυνατότητα δημιουργίας Κέντρων Ερευνας και Μελέτης.
 Η άλλη ιδέα μας έρχεται πάλι από το Ασκληπιείο, μας την δίνει ο Ιχνηλάτης και τον ευχαριστώ.
Τι ποιο ωραίο δέσιμο, ιστορικό και οικονομικό, του Ασκληπιείου με τα Θεραπευτικά Φυτά και το Αρχαίο Θέατρο. Σε συνδυασμό με τις ομορφιές της ευρύτερης περιοχής.
Και να κλείσω αυτό το σχόλιο με την αξιοποίηση του κτήματος της ΔΕΠΟΣ στο Πόρτο Χέλι. Για το οποίο 13 χρόνια τώρα δεν αξιωθήκαμε να διαμορφώσουμε μια πρόταση για αξιοποίηση που θα αλλάξει ΡΙΖΙΚΑ τον Τόπο μας.
Αντίθετα διαβάζουμε απόψεις όπως αυτές και ό,τι υπάρχει πίσω τους.
Εχω ξαναγράψει πολλές φορές για το θέμα, μην κουράζω.