Κεδροδάσος

Το δάσος με τα βένια μας προέκυψε.

Το βένιο είναι κυρίαρχο όχι μόνον στην ορεινή Ερμιονίδα αλλά και στο Μαυρονήσι, Μουζάκι, στον Δοκό κ.λ.π.
Κάποτε τα μέρη αυτά ήταν πευκοδάση που τα κάψανε πολλές φορές για να κάνουν βοσκοτόπια. Έτσι το βένιο που δεν το τρώνε τα γίδια επικράτησε και όσο περνάει ο καιρός θα έχουμε βένια με ηλικία 100 - 200 ετών και βάλε. Το Κρόθι για παράδειγμα, πριν 100 χρόνια είχε μικρά βένια τα οποία τώρα έχουν γιγαντωθεί.
Στις Αδέρες δεν είναι μόνον τα βένια. Υπάρχει ένα σύνθετο αδιαπέραστο δάσος κυρίως πάνω από το Θερμήσι, με άγριες κουμαριές, βένια, σκίντα, πουρνάρια, κουμαριές, αγριελιές, και άλλα είδη, κατά την γνώμη μου μοναδικό που δεν έχει μελετηθεί από κανέναν. Δεν μπορεί να το περπατήσει ούτε το γίδι, τόσο πυκνό είναι. Χώρια η υπόλοιπη χλωρίδα των Αδερών που είναι μοναδική.

Και πριν αιώνες οι ρεματιές κατέβαζαν τα πλατάνια μέχρι τη θάλασσα. Ακόμη και το Καταφύκι μέχρι τη θάλασσα στο Λιμάνι της Ερμιόνης είχε πλατάνια. Σήμερα ένα σώζεται (αν σώζεται) στη θέση Δέση μέσα στην κοίτη του χειμάρρου. Και κουμαριές κατέβαιναν μέχρι τη Δέση!
Τη τελευταία κουμαριά την πρόλαβα στη θέση Λουμαριά του Κάμπου Ερμιόνης. Μισόξερη, μέσα σε ελαιώνα που με ένα όργωμα βαθύ ... έφυγε από τη ζωή τη δεκαετία του 1960. Η τελευταία κουμαριά, σαν την «τελευταία άνοιξη» του Γέρου.

Σημείωση : Προ μηνός μία ομάδα αλλοδαπών τουριστών ζητούσε πληροφορίες για τη διαδρομή που έκανε ο Παυσανία από την πόλη της Τροιζήνας προς την πόλη της Ερμιόνης. Τους στείλαμε την πλέον πιθανή πάνω στις Αδέρες. Ο στόχος τους ήταν ο ιστορικός τουρισμός και ακολουθούσαν την πορεία του Παυσανία και τα όσα περιγράφει σε κάθε τόπο. Υπάρχει και άλλος τουρισμός.

Έρρωσθε,
Βασίλης Γκάτσος 

Σχόλιο του διαχειριστή

Στα όσα αναφέρει ο Βασίλης θα ήθελα να προσθέσω:

Οι Κουμαριές ευτυχώς υπάρχουν στον Τόπο μας. Τις έψαξα αυτόν το χειμώνα που μάζευα ελιές στο κτήμα μου στην θέση Καψοσπίτι, ανάμεσα Ηλιόκαστρο – Θερμίσι και βρήκα αρκετές. Κυρίως σε απότομες ρεματιές, εκεί που δεν ζυγώνει μηχάνημα.

Βρήκα επίσης Μύρτα και Βατόμουρα.

Αναρτώ επίσης κάποιες φωτογραφίες από Βένια πάλι από το κτήμα μου, ακριβώς δίπλα από το μαντρί του παππού μου.

Με την παρατήρηση ότι αυτά τα Βένια ‘θέριεψαν’ όχι γιατί γλίτωσαν από τα γίδια, που ήταν δίπλα τους, αλλά γιατί στα μέρη αυτά δεν υπήρχαν σε έντονο βαθμό οι δραστηριότητες που γράφω εδώ.

Και αυτό γιατί στο Ηλιόκαστρο υπήρχε τότε μεροκάματο από τα Μεταλλεία αλλά και γιατί το Φίλιπρο, το πέτρωμα που κυριαρχεί σε αυτά τα μέρη,  δεν γίνεται ασβέστη.

Τέλος, να επαναλάβω  την πρότασή μου. Ολη αυτή η περιοχή, με ό,τι περιλαμβάνει, Κεδροδάσος, Μονή Αυγού, Σπηλιές, Μεταλλεία, Δρόμος Παυσανία, Ιερά, κ.α. απαιτεί την προσοχή και την φροντίδα του Δήμου.

Και ως πρώτο βήμα, με τα σημερινά δεδομένα θεωρώ την εκπόνηση Διπλωματικών Εργασιών από Φοιτητές, Προ- και Μεταπτυχιακούς.

Που είναι εργασίες σοβαρές και δεν κοστίζουν.
Χρήσιμο επίσης θα ήταν αν ο Δήμος δημοσιοποιούσε τα κείμενα για τον ιστορικό δρόμο Μονή Αυγού - Σπήλαιο Φράγκθι.
Ο,τι και να είναι εκτιμώ ότι κάτι χρήσιμο θα έχουν να μας πουν.
Περιμένουμε.

Κεδροδάσος Βόρειας Ερμιονίδας

Σε όλο τον βορεινό ορεινό όγκο της Ερμιονίδας, ο οποίος σε μεγάλο βαθμό αποτελεί και το φυσικό, με ό,τι σημαίνει αυτό, όριο του Τόπου μας με τον υπόλοιπο προς την ξηρά κόσμο, η ξεχωριστή βλάστηση είναι το Βένιο, Φοινικική Αρκευθος η επίσημη ονομασία, ενώ τα υπόλοιπα, Σχίνα, Πουρνάρια κλπ, τα συναντά κανείς και αλλού.

Και ξεκινά από τα Ιρια, τις Βουρλιές,  και φθάνει μέχρι τα Τσελεβίνια.

Με μία διαφορά. 

Από τα Ιρια μέχρι το Λουκαϊτι περίπου είναι ασβεστολιθικά πετρώματα ενώ το υπόλοιπο, οι Αδέρες κυρίως, είναι Φίλιπρα, δεν γνωρίζω την επιστημονική ονομασία. Με την επισήμανση ότι και αυτά τα ασβεστολιθικά πετρώματα από Βορρά και Ανατολή περιβάλλονται και πάλι από Φίλιπρα, εξ ου και ο χαρακτηρισμός της περιοχής ως Νερομάνααπό τον Βασίλη Γκάτσο.

Να το πω αλλιώς ο ασβεστόλιθος περιορίζεται γύρο από το χωριό Δίδυμα, το Κέλμπεση και το Μεγαλοβούνι, ενώ από Βορά, Πελεή – Ράδο, Ανατολή, Λουκαϊτη, Νότο, Φούρνοι – Λάζες έχουμε Φίλιπρα.

Όλα αυτά, μαζί με την Αγρια Τουλίπα στην Λεκάνη των Διδύμων δημιουργούν ένα αξιόλογο Σύστημα που αξίζει την προσοχή μας, την μελέτη για την προστασία και πιθανή αξιοποίηση.

Μαζί με ό,τι άλλο υπάρχει εκεί, οι Σπηλιές στα Δίδυμα, η Μονή Αυγού, τα Μεταλεία Ερμιόνης, εδώκαι εδώ,  και πιθανόν και άλλα.

Και τώρα τελευταία τα Φωτοβολταϊκά και οι Ανεμογεννήτριες.

Επί πλέον η περιοχή ‘κρατά’ νερό, υπέρ αρκετό για τις λογικές ανάγκες αυτών των περιοχών.

Και εδώ είναι που ‘παίζει’ ο Δήμος.

Για να προστατευθεί και ενδεχομένως αξιοποιηθεί όλο αυτό το σύστημα, Κεδροδάσος, Νερό και Τουλίπα τουλάχιστον χρειάζονται πρώτα μελέτες.

Να παραμερισθούν οι αερολογίες των κατά δήλωση ειδικών όπως αυτές της Μονοπρόσωπης Οικολογικής Συλλογικότητας Ερμιονίδας και να αναλάβουν οι Ειδικοί.

Επιστήμονες, που έχουν ‘φάει’ την ζωή τους σπουδάζοντας και ερευνώντας. Να μας πουν τι είναι, τι δεν είναι, τι μπορεί και τι δεν μπορεί να γίνει.

Οι δυνατότητες είναι πολλές, έχω ξαναγράψει εδώ, εδώ και κυρίως εδώ.

Που καταλήγουν σε αξιόπιστη και χρήσιμη για όλους μας επιστημονική πληροφορία.

Τέλος, περισσότερα για την Βόρεια Ερμιονίδα, στην αντίστοιχη ετικέταστην αριστερή στήλη αυτού του blog.

Οι ορεινοί δρόμοι

Στις Αδέρες.

Παλιά στις Αδέρες υπήρχαν μόνο μονοπάτια, θα τα λέγαμε ποιμενικά, γιατί κινούνταν μόνον κοπάδια γιδιών.
Στη συνέχεια φτιάχτηκαν χωματόδρομοι στενοί με προορισμό να εξυπηρετήσουν τις διάσπαρτες στάνες και την κίνηση των αγροτικών οχημάτων που είχαν αντικαταστήσει τα ζα.
Μέσω αυτών των δρόμων γνωρίσαμε οι περισσότεροι τις Αδέρες.
Σήμερα προστίθενται οι χωματόδρομοι που οδηγούν στα αιολικά πάρκα. Έτσι σήμερα μπορείς να κινηθείς προς τις κορυφές των Αδερών εύκολα εκκινώντας από πολλά σημεία της Τροιζηνίας και Ερμιονίδας.


Αυτό το πλέγμα των χωματόδρομων έχει απλωθεί και στα περισσότερο βουνά της περιοχής μας και για τις ίδιες αιτίες.
Όταν ήταν για τις ανάγκες των ποιμένων δεν υπήρχε καμιά περιβαλλοντική αντίρρηση, ενώ τώρα με τα αιολικά πάρκα υπάρχει.
Αναντίρρητα όμως το πλέγμα αυτών των χωματόδρομων πρέπει να συμβάλει πολύ στην πυρασφάλεια, στην επιτήρηση, την πυροπροστασία και την κατάσβεση πυρκαγιάς.
Οι Ιχνηλάτες που μετέχουν σε αυτές τις διεργασίες μπορούν να μας δώσουν τις εκτιμήσεις τους, αν αυτοί οι δρόμοι συμβάλουν στην πράξη στην προστασία της βλάστησης των βουνών μας;

Έρρωσθε,
Βασίλης Γκάτσος

Από το χθεσινό (13ο) Δημοτικό Συμβούλιο: Το κυνήγι στο Μεγαλοβούνι

Μου άρεσε πολύ, πάρα πολύ, η τοποθέτηση του Δ. ΚαΜίζη!.

Ναι του ΚαΜίζη!

Είναι η δεύτερη ή τρίτη αναφορά του, σε συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου, στην πολύπαθη αυτή περιοχή. Βέβαια, μέχρι τώρα, μόνο διαπιστώσεις και παραδοχή προβλημάτων, αλλά κάτι είναι. Ελπίζω και εύχομαι να ακουσθούν και μέτρα θεραπείας των πληγών, π.χ. απομάκρυνσης κάποιων δραστηριοτήτων από εκεί αλλά και αποκατάστασης του τοπίου.

Μου άρεσε αυτό που είπε, ότι δηλαδή η υπόλοιπη Ερμιονίδα, δεν φτάνει που φόρτωσε τόσα και τόσα στην περιοχή, θέλει τώρα να φορτώσει και το κυνήγι. Και τώρα κάποιοι, προσθέτω εγώ, αφού έφτιαξαν το εξοχικό τους στα μέρη μας, θέλουν και το κυνήγι στα 10 λεπτά από το σπίτι τους! 

Σωστός και ο Πάνος Σερέτης. Που επεσήμανε ότι οι υπάρχοντες δρόμοι, ιδιαίτερα με την παράκαμψη, επιδεινώνουν την κατάσταση.

Μόνο που με το Λατομείο αδρανών υλικών μας τα χάλασες Πάνο! Και ακόμη περιμένω την σχετική απόφαση!

Δεν μου άρεσε και δεν συμφωνώ με την τοποθέτηση του κ. Δημητρίου, και των άλλων που είπαν λίγο πολύ τα ίδια.

 Πάντα σε αυτά τα βουνά συνυπήρχαν κυνηγοί και κτηνοτρόφοι.

Αλλά ντόπιοι κτηνοτρόφοι με ντόπιους κυνηγούς. Και δεν είχαν ποτέ πρόβλημα!

Όχι ντόπιοι κτηνοτρόφοι με ορδές ξένων κυνηγών που απλά διασκεδάζουν!

Σωστά απάντησε ο ΚαΜίζης, οι κτηνοτρόφοι βγάζουν εκεί το ψωμί τους. Και είναι εκεί πολύ πριν από αυτούς. Και, προσθέτω, πάντα κυνηγούσαν, πάντα είχαν σκυλιά, πάντα είχαν κυνήγι και ποτέ προβλήματα!

Στους ντόπιους κυνηγούς, ιδιαίτερα στους Διδυμιώτες, έχω να πω ότι αρκετά είναι τα πάθη του βουνού. Μέχρι άμμο για το Αιγαίο και την Αφρική ήθελαν να το κάνουν!

Κλείστε λοιπόν τις πόρτες σε όλους, μπας και το συνεφέρουμε!

Λάθος η απόφαση για πραγματοποίηση μελέτης για την πανίδα, με χρηματοδότηση από τον Δήμο! Αυτά που πρέπει να μελετηθούν στην ορεινή Ερμιονίδα, Χλωρίδα, Πανίδα, Υδρογεωλογία, είναι πολλά.

Αν ο Δήμος συνεργασθεί με κάποιο Εργαστήριο, Υδρογεωλογίας,  Φυτολογίας, Ζωολογίας, από τα πολλά που υπάρχουν σε τμήματα Γεωλογίας, Βιολογίας, Γεωπονικής, Δασολογίας, Περιβάλλοντος, …., όλη η ορεινή Ερμιονίδα, από τα Ιρια μέχρι τα Τσελεβίνια,  θα κερδίσει πολύ περισσότερα και με πολύ λιγότερα χρήματα.

Εστω και με κάποιο μέλος της ομάδας, όλοι Πανεπιστημιακοί,  που πραγματοποίησε την μελέτη για την πρόταση ένταξης της περιοχής στο πρόγραμμα Natura.

Που τελικά δεν εντάχθηκε, είναι βέβαιο.

Τυχαίο; Δεν νομίζω!

Τις τελευταίες ημέρες σε αυτό το blog έγιναν αναρτήσεις που έθεταν στη σωστή βάση το πρώτο πρόβλημα του τόπου μας, το ΝΕΡΟ.

Αναρτήσεις που άφηναν το θέμα ‘κακή διαχείριση από τον κακό Σφυρί’ και έθεταν το θέμα ‘που και πως θα βρούμε το νερό που χρειαζόμαστε’.

Δεν ισχυρίζομαι, και πολύ περισσότερο δεν πιστεύω, ότι αυτά τα κείμενα έδιναν την λύση. ΟΧΙ.

Όμως, έθεταν το θέμα,  και μάλιστα με απόψεις και προτάσεις που μέσα στην όποια προσπάθεια, ο Δήμος και η ΔΕΥΑΕΡ, θα έπρεπε να εξετάσουν.

Και εκεί, ξεφύτρωσε ο Δαμαλίτης. Τυχαίο; Δεν νομίζω!

Για να επανέλθουμε στο θέμα μας και να αφήσουμε τον Δαμαλίτη σε ό,τι του αξίζει, υπενθυμίζω τις τελευταίες από αυτές τις αναρτήσεις:

1.      Πόσιμο, ποτιστικό νερό και οδηγία 60 της ΕΕ

2.      Τα ποτάμια μας και τα νερά τους.

3.      Οι Παλιές Γεωτρήσεις.

4.      Η Νερομάνα.

5.      Η συνέχεια για το νερό. του Βασίλη Γκάτσου

Φυσικά όποιος τον ενδιαφέρει το θέμα μπορεί να βρει περισσότερα στις ετικέτες ΝΕΡΟ και Βόρεια Ερμιονίδα, όπου είναι μαζεμένες όλες οι σχετικές αναρτήσεις.

Βόρεια Ερμιονίδα: Διευκρινήσεις και επισημάνσεις.

Τολμώ και γράφω για την Βόρεια Ερμιονίδα αν και γνωρίζω καλά ότι δεν είμαι ο καλλίτερος γνώστης αυτής της περιοχής. Λέω τολμώ γιατί σίγουρα υπάρχουν συμπατριώτες, και μάλιστα πολλοί, που γνωρίζουν αυτά τα μέρη όχι απλά καλλίτερα από μένα αλλά, καλλίτερα και από την παλάμη του χεριού τους.

Και θα ήταν ιδιαίτερα χρήσιμο αν δημοσιοποιούσαν την γνώση αυτή. Είτε γράφοντας μόνοι τους, είτε μεταφέροντάς την σε κάποιο νεώτερο, γιο, εγγόνι, ανιψιό, φίλο, γείτονα, και αυτός να την δημοσιοποιήσει Με απλά λόγια τολμώ και γράφω ελπίζοντας να ‘παρασύρω’ και άλλους, καλλίτερους γνώστες. Αυτός είναι ο ένας λόγος.

 Ο άλλος λόγος έχει να κάνει με την πολιτική του Δήμου μας. Που όλο το ‘βάρος’ του ενδιαφέροντος εστιάζει στην ‘μόστρα’! Και από το γεγονός, ότι από όλα τα γειτονικά ιστολόγια, στην αρχή, μόνον αυτό έγραφε για αυτά τα θέματα, κυρίως βέβαια για τα Δίδυμα και την γύρο περιοχή. Το κάθε ιστολόγιο έγραφε, πάντα στην αρχή, για τον τόπο του. Τώρα, έτσι το εκτιμώ, η κατάσταση έχει αλλάξει, αρχίζουμε να ‘γνωριζόμαστε’.

Το άλλο έχει να κάνει με τον πλούτο της περιοχής και την συστηματική μελέτη της.

Ο Ιχνηλάτης είδε τουρισμό, θέμα για το οποίο είχαν προηγηθεί ένα σχόλιο από μένα και άλλο ένα από τον Βασίλη Γκάτσο. Τα σχόλια του Κατσαϊτη και της Βογανάτση, σε σχέση με τα βένια, δεν μετράνε. 

Όμως στο τελευταίο σχόλιό μου έγραψα για πλούτο που θέλει άλλα ‘μάτια’ να τον δεις, ο Βασίλης Γκάτσος έγραψε για μέλλον παραγωγικό και για Νερομάνα. Για το Νερομάνα θα γράψω όσα γνωρίζω, το έχω υποσχεθεί στην κ. Αλεβίζου.

Στο παραγωγικό θα εξειδικεύσω στην Κτηνοτροφία, Κρέας και Γάλα. Το σύνολο της κτηνοτροφίας βρίσκεται εκεί. Αυτά που πολλόι προσπαθούν να  λοιδορήσουν και να απαξιώσουν. π.χ. Βογανάτση, Κατσαϊτης, Δαμαλίτης.

Τα σφαγεία οι δύο ‘μονομάχοι’ τα έκαναν μαντάρα. Για 12 ολόκληρα χρόνια! Και ας λένε ό,τι θέλουν. Τόσο οι ίδιοι όσο και τα παπαγαλάκια τους.

Τα Σφαγεία σχεδιάστηκαν έτσι ώστε, πέρα από την σφαγή των ζώων σύμφωνα με τους υγειονομικούς κανόνες, το κρέας να έφευγε από εκεί σε ‘μερίδες και μπριζόλες’, έτοιμο για μαγείρεμα. Και ο καθένας καταλαβαίνει τι σημαίνει αυτό για τα νοικοκυριά και τις πάσης κατηγορίας τουριστικές επιχειρήσεις.

Αλλά στην πορεία δέχτηκαν τις ‘παρεμβάσεις’ των ΚαΜίζη και Σφυρί. Τελευταία μάθαμε και του Σπανού!

Ελπίζω ο εκκαθαριστής να μας τα πει όλα αυτά. Ποιος, πόσους και ποιους διόριζε ο καθένας εκεί, με ποια οικονομικά δεδομένα. Με απλά λόγια αν έβλεπαν τα Σφαγεία ως βασική οικονομική μονάδα της τοπικής οικονομίας ή σαν χώρο για εξόφληση προεκλογικών γραμματίων.

Εκτός εάν επελέγη ακριβώς για να μην μας το πει.

Για το γάλα, τα Δίδυμα παλιά είχαν τρία τυροκομεία. Του Συνεταιρισμού, του Αργείτη και του Χατζίκου. Στα υπόλοιπα χωριά, δεν ξέρω τι συνέβαινε. Σήμερα από όσο γνωρίζω υπάρχει ένα στο Κρανίδι. Το γάλα πάει στην Τραχειά και εμείς πάμε εκεί και αγοράζουμε φέτα και κεφαλοτύρι. Μην ξεχάσω βέβαια και την άλλη ιστορία με το συνεταιριστικό τυροκομείο όπου όλο το γάλα το μάζευαν στο Αργος. Και που και αυτό έπαιξε τον ρόλο που έπαιξαν όλα τα ‘συνεταιριστικά’ τα προηγούμενα χρόνια.

Οσο για τις Ελιές, εκεί είναι ο κύριος όγκος. Και καλά θα κάνουμε να τις καλλιεργήσουμε, υπάρχουν τρόποι να καταπολεμηθεί η εγκατάλειψη, αντί να τις ξεριζώνουμε και να τις πουλάμε για διακόσμηση στις ‘ευγενείς’ αυλές.

Αυτά μένει να τα δούμε στην συνέχεια.

Για Συστηματική μελέτη όλης αυτής της περιοχής γράφει ο Βασίλης Γκάτσος. Ναι, αλλά σε ότι με αφορά, πέρα από το να καταθέσω τα λίγα που γνωρίζω, τα λίγα που μπορώ να μάθω, να ‘προκαλέσω’ και άλλους να γράψουν, δεν μπορώ να κάνω κάτι παραπάνω.

Συστηματική μελέτη, για μένα, σημαίνει επιστημονικές μελέτες.

Για το Κεδροδάσος του Διδύμου γνωρίζω ότι υπάρχει επιστημονικό ενδιαφέρον. Από τμήματα Βιολογίας, ενδεχομένως και από τμήματα Γεωπονικής και Δασολογίας. Μιλάω πάντα στα πλαίσια των επιστημονικών εργασιών.

Ως Ορεινή Ερμιονίδα, θα συμφωνήσω με τον Βασίλη, πρέπει να θεωρούμε τον ορεινό όγκο από Ιρια μέχρι Τσελεβίνια. Με Χλωρίδα και Πανίδα. Και την σημαντική επισήμανση ότι όλος αυτός ο όγκος είναι Φίλιπρα, εκτός από την περιοχή των Διδύμων όπου έχουμε ασβεστόλιθο, καρστικό, ανοικτό προς την θάλασσα.

Επίσης για την άγρια Τουλίπα. Και για άλλα λουλούδια για τα οποία τα μέρη μας είναι το νοτιότερο σημείο της Ευρώπης όπου έχουν εντοπισθεί.

Επίσης μια μελέτη για τα φαινόμενα ερημοποίησης στην περιοχή μας θεωρώ ότι είναι απαραίτητη. Για τα φαινόμενα ερημοποίησης οι Βιολόγοι έχουν ορίσει συγκεκριμένες παραμέτρους, μετρήσιμες, που δίνουν σαφή ποσοτική εικόνα για τις μεταβολές στον χρόνο μιας περιοχής και του περιβάλλοντός της. Ποσοτική περιγραφή για τις μεταβολές που οφείλονται τόσο στην κλιματική αλλαγή όσο και στην ανθρώπινη παρέμβαση. Με απλά λόγια θα μάθουμε ποιες αλλαγές του τόπου μας οφείλονται στον καιρό και ποιες στον κακό μας τον καιρό!

Τέτοια μελέτη έχει πραγματοποιηθεί στα πλαίσια Μεταπτυχιακής Διπλωματικής Εργασίας για την Αργοναυπλία.

Για την Μετεωρολογία, καλές οι προσπάθειες με τους δύο σταθμούς αλλά χρειάζονται περισσότεροι, χωροθετημένοι κατάλληλα, μετά από μελέτη, κατά πλάτος και καθ’ ύψος.

Το Υδρογεωλογικά, το πρώτο πρόβλημά μας, δεν τα συζητώ, έχουν άμεση προτεραιότητα.

Γιατί εμείς σήμερα έχουμε καταφέρει όρους όπως Περιβάλλον και Οικολογία, να τους έχουμε συρρικνώσει σε ό,τι χωράει το μυαλό του Κατσαϊτη, ό,τι πέφτει πάνω στο ποντίκι του  και σε ό,τι βολεύει τον ΚαΜίζη!

Και οι όποιες σχετικές δράσεις να είναι περιορισμένες μόνο σε ‘ανακύκλωση’, ‘φροντίδα οικισμών’, σε μπουκάλια και κουβαδάκια.

Και να προλάβω, πριν πάρει φόρα κανένας, θα πω ότι τις δράσεις αυτές ούτε τις μηδενίζω ούτε τις απαξιώνω. Η επισήμανσή μου έχει να κάνει με το μόνο.

Καιρός πλέον την Βόρεια Ερμιονίδα και να την γνωρίσουμε και να την μελετήσουμε αλλά, κυρίως να την προστατέψουμε από ‘αξιοποίηση’ και πούλημα.

Γιατί το Real Estate, αφού ξεπούλησε τις παραλίες, άρχισε να ξεπουλά και αγροκτήματα. Εκμεταλλευόμενο την επιλογή πολλών Αθηναίων, αντί για εξοχικό δίπλα στην θάλασσα, να έχουν ‘αγρόκτημα’ των τεσσάρων στρεμμάτων, με πέντε δέκα ρίζες ελιές και δεν ξέρω τι άλλο.

Ανάγκη πάσα (του Βασίλη Γκάτσου)

Ρορό

Δεν θυμάμαι σε ποιο βιβλίο είχα διαβάσει ότι το ρέμα αυτό είχε το όνομα Παραροήτης ή Παρορίτης. Πιθανόν ήταν το ρέμα που παραμάζευε τα νερά από το οροπέδιο Ηλιοκάστρου. Είναι λογικό η σύντομη αρβανίτικη γλώσσα να το έκανε ρέμα Ρορό.

Το εκπληκτικό είναι ότι ο Γιώργος βεβαιώνει ότι το 1870 ήταν ήδη γνωστό ως Ρορό τόσο το ρέμα όσο και τοποθεσία. Άρα δύο πιθανά. Το ρέμα να είχε κάποιο οθωμανικό όνομα και μετά το 1828 να άλλαξε και να πήρε το Παρορίτης που στα αρβανίτικα να κατέληξε σε Ρορό. Πιθανόν όμως το όνομα να είναι και βυζαντινό και να άλλαξε πολύ πριν το 1828.

Ξανατονίζω:

 Έχουμε εκατοντάδες τοπωνύμια, που είναι γραμμένα σε παλαιά συμβόλαια, τα γνωρίζουν οι παλαιοί κάτοικοι μαζί με την ιστορία τους αλλά και τη μετάφρασή τους πολλές φορές από τα αρβανίτικα ή τα οθωμανικά. Είναι λέξεις που θα χαθούνε. Και αν Πατρίδα είναι πρωτίστως το χώμα μας αμέσως μετά είναι οι λέξεις μας, να μην πω ότι το αντίστροφο είναι πιο σωστό.

Είναι ανάγκη πάσα οι Βιβλιοθήκες του Δήμου, τα Λαογραφικά και Ιστορικά μας Μουσεία με τη συνεργασία των σχολείων και των μαθητών να σχεδιάσουν μια συστηματική καταγραφή βάσει χαρτών (υπάρχει σήμερα το Google). Αυτές είναι ουσιαστικές αλλά δύσκολες εργασίες οι οποίες δεν είναι του μέλλοντος. ΕΠΡΕΠΕ ΟΧΙ ΝΑ ΑΡΧΙΣΟΥΝ.... ΧΘΕΣ, ΑΛΛΑ ΝΑ ΕΙΧΑΝ ΤΕΛΕΙΩΣΕΙ ΧΘΕΣ.

Παράδειγμα: Μουζάκι, Αλατοβούνι, Πετροθάλασσα, Ποτόκια, Μίνι, Χάρτζη, Ομπόρι, Πουλάσι, Λουμαριά, Κιάφα, Κινέτα, Κάπαρη, Κρόθι, Δισκούρι, Βουλγαρέικα, Αλώνια, Μαλιμπάρδι, Κουρκουβίκι. Είναι λίγα από την περιοχή της Ερμιόνης.

Και δεύτερη ανάγκη οι Βιβλιοθήκες του Δήμου, τα Λαογραφικά και Ιστορικά μας Μουσεία με τη συνεργασία των σχολείων και των μαθητών να σχεδιάσουν μια συστηματική καταγραφή των λέξεων της ναυτικής μας παράδοσης και να διασώσουν παράλληλα τους τρόπους ψαρέματος, κ.λ.π, κ.λ.π. Εννοώ συστηματική, και όχι πασαλείμματα, έτσι για να πούμε ότι κάναμε μια σχολική εργασία. Μιλάμε μελέτη 5ετίας και βάλε.

Και αντί να είναι καθημερινή η αναζήτηση των λέξεών μας, καθημερινή είναι η ενημέρωση για την θερμοκρασία του τόπου μας, το ύψος βροχής, και το τι σεισμό έκανε σήμερα, αλλά και το ..... σαν σήμερα στο μπογκ του Αντιδημάρχου.

Έρρωσθε,

Βασίλης Γκάτσος

Ρορό

Συμπληρωματικά με τα όσα έγραψα σε προηγούμενο σχόλιό μου, και τις παραπομπές, στο σχόλιο του Βασίλη Γκάτσου, στο σχόλιο του γειτονικού ιστολογίου και στο τελευταίο σχετικό του Ιχνηλάτη.

Το ποτάμι Ρορό, ξεκινά από το Καψοσπίτι, και πιο συγκεκριμμένα από την θέση Μπαθόλακα. Εκεί είναι η πηγή του. Είναι ακριβώς πίσω από το Κάστρο της Θερμησίας, όταν το κοιτάμε από το Θερμήσι, περίπου στο Σημείο Ενα.

Η διαδρομή που έδειξε ο Ιχνηλάτης συναντά το ποτάμι περίπου στο σημείο Δύο, περίπου την χρονική στιγμή 1:40. Εκεί μπορεί να διαπιστώσει κανείς αν αυτό το μέρος του ποταμιού έχει νερό ή όχι. Γιατί το ποτάμι Ρορό, στον δρόμο του ‘μαζεύει’ πολλά νερά.

Για το όνομα τώρα.

Δεν ξέρω από πού προκύπτει. Εγώ το ξέρω με αυτό το όνομα από το Σημείο Τρία και κάτω

Όμως σε επίσημο στοιχείο του έτους 1870 υπάρχει αναφορά σε θέση Ρορό, περίπου σημείο τρία, και σε ρεύμα Ρορό, από το σημείο τρία και κάτω, προς Θερμίσι.

Το άλλο κομμάτι του ποταμιού, περίπου στο σημείο Δύο το αναφέρει ως ρεύμα ΑΧΜΕΝΤΗ και περίπου στο σημείο Τέσσερα αναφέρει θέση ΑΧΜΕΝΤΗ.

Η αναφορά σε αυτά τα στοιχεία είναι τέτοια που σίγουρα τα τοπωνύμια αυτά προϋπήρχαν του 1870, δεκαετίες. Πιθανόν και από την Τουρκοκρατία.

Για να πάει κανείς τώρα στην πηγή φτάνει στο Καψοσπίτι, σημείο Εξη. Είναι μετά το ποτάμι, αφού βγάλει την ανηφόρα, υπάρχει πρόχειρη πινακίδα, βλέπει  4-5 σπίτια δεξιά, ένα αριστερά.  Χρονική στιγμή 2:34 στο video. Εκεί, κόβει χωματόδρομος δεξιά. Στα 50 μέτρα σταματά, δεξιά του έχει ένα τρομερό βράχο. Ασβεστόλιθος, μέσα στα Φίλιπρα. Η θέα του ποταμιού από εκεί, εξαιρετική. Αλλά και προσοχή, είναι επικίνδυνα. Στην αρχή υπάρχει ομβροδεξαμενή.

Από τον βράχο αυτό μπορεί να δει κανείς την πηγή, αν παρακολουθήσει την κοίτη. Φτάνει εκεί αν συνεχίσει τον χωματόδρομο.

Διασχίζοντας αυτόν τον χωματόδρομο, μετά από κάποιες εκατοντάδες μέτρα, υπάρχει ένα εξωκλήσι, Αγιο Δημήτρης. Λίγο πριν από αυτό, πάλι αριστερά, είναι η είσοδος της στοάς ‘Αγιος Δημήτριος’ των Μεταλλείων Ερμιόνης. Είναι η τελευταία που ανοίχτηκε, δούλεψε για λίγο και μετά έκλεισαν τα Μεταλλεία. Το νερό από αυτές τις στοές βγαίνει κάπου στο σημείο Επτά.

Και δυό κουβέντες για τον Κουκούερα.

Στο σημείο Εξη, πριν δηλαδή πιάσει την άσφαλτο επιστρέφοντας από την πηγή, αριστερά είναι ένα σπίτι, λίγο ψηλά, και λίγο μακριά από τα άλλα. Το σπίτι του μπάρμπα-Χρίστου του Χαρμπή.

Πίσω από αυτό το σπίτι, δυτικά, λίγες δεκάδες μέτρα είναι ο Κουκούερας. Ετσι τον λέγαμε μικροί. Πρόκειται για μία στήλη, ύψος ίσως και δύο μέτρα, διάμετρος ένα μέτρο, στενεύει στην κορυφή.

Ο Γιώργος Χρίστου Χαρμπής μου είχε πει, πριν πάρα πολλά χρόνια, ότι αυτό ήταν σημείο που μαζί με άλλα οριοθετούσαν την περιοχή που είχε παραχωρηθεί στα Μεταλλεία Ερμιόνης για εκμετάλλευση.

Εχω ακούσει ότι στο Κρόθι στην Ερμιόνη υπάρχει κάτι με παρόμοιο όνομα, δεν το έχω δει, δεν ξέρω, ο Βασίλης μάλλον θα μπορεί να γράψει περισσότερα.

Μια αναφορά και στην ‘Βαρβάρα’. Πρόκειται για το τραινάκι που μετέφερε το μετάλλευμα από τις στοές στην Ντάρδιζα. Από μία διαδρομή που σε μεγάλο μέρος ήταν δίπλα στο ποτάμι Ρορό. Νομίζω ότι είναι κάτι που πρέπει να το αναδείξουμε. Το ανέφερε ο κ. Μπαλαμπάνης στην 3^η συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου, κατά την συζήτηση του θέματος ομίλου Τσοκανή. Μέρος πρώτο, χρονική στιγμή περίπου 59:00, όπου μπορεί να το δει κανένας.

Δεν είμαι σε θέση να γράψω περισσότερα. Καλό θα ήταν να το κάνει κάποιος από αυτούς που το έζησαν. Ακόμη καλλίτερα θα ήταν αν ο ίδιος ο δημοτικός σύμβουλος κ. Χ. Μπαλαμπάνης δημοσιοποιούσε την πρότασή του.

Σε αυτήν την συνεδρίαση, και κατά την συζήτηση του συγκεκριμένου θέματος, η βασική επιχειρηματολογία ήταν τα προβλήματα του τουρισμού, τα προβλήματα των κατοίκων της Ντάρδιζας και οι θέσεις εργασίας.

Στο γεγονός ότι το μισό Μεγαλοβούνι θα ‘μετακόμιζε’ στο Αιγαίο και στην Αφρική, αναφέρθηκε από καθόλου έως ελάχιστα.

Λογική η αναφορά του Ιχνηλάτη στην ανάγκη αδρανών υλικών. Αλλά γιατί όλα από το Μεγαλοβούνι και όχι ισοκατανομή της δραστηριότητας αυτής;

Επί πλέον όλοι μιλάνε για ‘κρανίου τόπο’. Με πρώτο τον ΚαΜίζη!

Για αποκατάσταση γιατί δεν μιλά κανένας;

Η Ορεινή Ερμιονίδα

(του Βασίλη Γκάτσου)

Ευγενής η φιλοδοξία των Ιγνηλατών να μας φέρουν στις οθόνες των υπολογιστών μας την Ορεινή Ερμιονίδα και ωραία η συμβολή του Γιώργου. Μόνο να το κάνουν συστηματικά και με μελέτη και όχι ‘τουριστικά’ ή ‘φυσιολατρικά’ μόνον, γιατί όντως θίγουν ένα θέμα πολύ σοβαρό. Και γω χρόνια τώρα πιστεύω ότι αυτό που λέμε ορεινή Ερμιονίδα έχει μέλλον και μέλλον παραγωγικό.

Και ορεινή Ερμιονίδα εννοούμε τα χωριά Φούρνοι, Δίδυμα, Λουκαΐτι, Ηλιόκαστρο, Ράδο, με όλους τους ορεινούς όγκους που τα περιβάλλουν. Δηλαδή αυτό που μένει όταν από την Ερμιονίδα αφαιρέσουμε την Χερσόνησο Κρανιδίου και τα πεδινά της Ακρογιαλιάς. Και πρακτικά, μία σχεδόν ευθεία γραμμή από το Φράχθι μέχρι το Μετόχι χωρίζει την Ορεινή Ερμιονίδα από την Χερσόνησο Κρανιδίου.

Και από την ορεινή Ερμιονίδα η πλέον άγνωστη περιοχή είναι αυτή που βρίσκεται ανατολικά από το Μεγαλοβούνι. Δηλαδή Μεγαλοβούνι - Ηλιόκαστρο – Τσουκαλιά – Χώριζα – Ορθολίθι – Ράντο. Υπάρχουν αρκετοί χωματόδρομοι και μπορεί να χαθείς εύκολα αλλά αξίζει τον κόπο. Παλιά τους είχα πάρει σχεδόν όλους. Η θέα προς τη Λεσιά και τον Σαρωνικό είναι εξαιρετική.

Να ανεβείτε στο κάστρο της Χώριζας, στον Προφήτη Ηλία του Ορθολιθιού. Μη ξεχνάμε ότι πολλοί παλιοί μύθοι και παραδόσεις των Διδυμιωτών συνδέονται με αυτήν την περιοχή. Συμβαίνει από αυτή την περιοχή να ξεκινάνε και οι βασικοί χείμαρροι της Ερμιονίδας. Το ρέμα του Καταφυκιού, του Μπεντενιού που θέλουμε να φτιάξουμε και το περίφημο φράγμα της Τζερτζελιάς, και το ρέμα του Ρορό που ακόμη κανείς δεν βρήκε γιατί το λέμε έτσι.

Άρα αν θέλουμε κάποτε να έχουμε νερό από τον τόπο μας, αυτή η περιοχή είναι η νερομάνα της Ερμιονίδας, από κει ξεκινάνε τα νερά που στο μέλλον (τρισέγγονα και βάλε) θα γεμίζουνε τα φράγματα της Ερμιονίδας.

Έρρωσθε,

Βασίλης Γκάτσος

Δρόμοι Βόρειας Ερμιονίδας

Αφορμή για αυτό το σχόλιο η πρόσφατη ανάρτηση του Ιχνηλάτη. Επίσης το πρόσφατο video αλλά και συμπληρωματικά στο σχόλιό μου με τίτλο ‘Βορειοδυτική Ακτή Ερμιονίδας’.

Αλλά και η πεποίθησή μου ότι ο Δήμος Ερμιονίδας όταν μιλά για Ερμιονίδα εννοεί Κρανίδι, ολίγο, Ερμιόνη, Πόρτο Χέλι. Αντε και λοιπή Ερμιονίδα!

Καιρός να γίνει γνωστή και η ‘πίσω’ Ερμιονίδα, αυτή που ακόμα ‘κρατάει’, συγκριτικά βέβαια.

Και τον πλούτο που αυτή κρύβει. Πλούτο βέβαια που δεν έχει καμία σχέση με τον άλλο ‘πλούτο’ της μόστρας της Ερμιονίδας και που φυσικά θέλει άλλα ‘μάτια’ να τον δει κανένας.

Και που φυσικά δεν είναι για πούλημα.

Αυτό για όλους, κυρίως όμως για την ‘εξέδρα’ της Ermionida TV. Που θεωρεί ότι τα Δίδυμα πρέπει να πούνε ευχαριστώ για τα σκουπίδια, γιατί έτσι γίναμε  γνωστοί! Ναι όπως το γράφω!

Αλλά σε αυτά τα θέματα θα επανέλθω, δριμύτερος!

Πρώτα μια αναφορά στα όσα γράφει ο Ιχνηλάτης. Η διαδρομή που περιγράφει, ξεκινά από τον Σταυρό Διδύμων, σημείο ένα, δίπλα από τα σκουπίδια, περνά από Λουκαϊτι, Ηλιόκαστρο.

Παλιά, δεκαετία του ’50, ο δρόμος με τα ζώα, περνούσε νότια από το Λουκαϊτι. Εκοβε νότια κάπου στο Νεκροταφείο. Ωραία διαδρομή, έβγαζε το Ηλιόκαστρο στο λιτρίβι του μπάρμπα – Μήτσου του Πιπέκη.

Στο Ηλιόκαστρο, μετά τις ταβέρνες, εκεί που είναι το παλιό πηγάδι με την τρόμπα, αριστερά, μετά δεξιά, περνάς το Δημοτικό Σχολείο Ηλιοκάστρου, το γήπεδο και ο δρόμος ανοίγει προς Καψοσπίτι, Ρορό, Θερμήσι.

Τότε, περνούσες δύο ποτάμια, από Ηλιόκαστρο μέχρι Καψοσπίτι. Με νερό για μεγάλο διάστημα του χρόνου.

Η διαδρομή που δείχνει το video ξεκινά από το σημείο τέσσερα, λίγο πριν το γήπεδο του Ηλιοκάστρου.

Ο δρόμος αυτός, το κομμάτι μετά το Ηλιόκαστρο μέχρι Θερμήσι ανοίχτηκε της δεκαετία του ’60, πρωτίστως για να διευκολυνθεί η μεταφορά εργατών από Δίδυμα και Ηλιόκαστρο τις στοές στο Ρορό.

Η μεταφορά, τότε, με τα φορτηγά του μπάρμπα-Μήτσου του Κοτσοβού, το παλιό Dodge, δεν θυμάμαι αν συνέχισε και ο γιός του ο Γιώργος με το Volvo, και με το Mercedes του Πάνου του Σκυλή.

Για αρκετά χρόνια, μέχρι που έκλεισαν τα μεταλλεία.

Χωματόδρομος τότε, όλη η διαδρομή. Η μετάβαση και η επιστροφή των εργατών από τα Δίδυμα στα Μεταλλεία, μια μικρή περιπέτεια.

Στην συνέχεια ο δρόμος ακολούθησε την πάγια Ελληνική διαδικασία. Κάποιες διαπλατύνσεις, κάποιες ευθυγραμμίσεις, λίγη ασφαλτόστρωση. Μέχρι να πάρει την μορφή που έχει σήμερα.

Το ενδιαφέρον για την βελτίωση αυτού του δρόμου, δεν σταμάτησε με το κλείσιμο των μεταλλείων, γιατί, εν τω μεταξύ είχε δημιουργηθεί και λειτουργούσε το Hydra Beach, μετά Porto Hydra, και δεν ξέρω τι άλλο. Αλλά και η γενικότερη ανάπτυξη της περιοχής αυτής.

Ανάπτυξη που δημιούργησε και την ανάγκη καλλίτερης και συντομότερης οδικής πρόσβασης.

Ετσι δημιουργήθηκε αυτός ο δρόμος. Αν ήταν νύχτα ή μέρα, δεν γνωρίζω. Κάποιος από Ηλιόκαστρο – Θερμήσι, ίσως γνωρίζει περισσότερα.

Για τον άλλο δρόμο τώρα που αναφέρει ο Ιχνηλάτης, στα ανατολικά ριζώματα του Μεγαλοβουνιού.

Πάμε λίγο πίσω.

Πριν ανοιχτεί ο δρόμος Επίδαυρος – Γαλατά και πριν φτιαχτεί η παράκαμψη Διδύμων.

Με αυτά τα δεδομένα ο επισκέπτης του Hydra Beach έπρεπε ή να φύγει προς Πόρο – Γαλατά μετά την Τραχειά, ολόκληρη περιπέτεια η διαδρομή,  και περιμετρικά να φθάσει εκεί ή να φθάσει Δίδυμα, και μετά Λουκαϊτι – Ηλιόκαστρο – Θερμήσι, ή να κάνει τον κύκλο, Κρανίδι – Ερμιόνη – Θερμήσι - Hydra Beach.

Τώρα η ιδέα παράκαμψης των Διδύμων είναι παλιά, παλιότερη από αυτήν που κατασκευάστηκε πρόσφατα. Ξεκίνησε πράγματι από τα ανατολικά ριζώματα του Μεγαλοβουνιού. Τον συναντά κανείς στο σημείο τρία. Κατεβαίνοντας την Κιάφα, στο έβγα ακριβώς στην στροφή στην Ντέρκεζα, φεύγει χωματόδρομος ανατολικά. Σιγά και με προσοχή, δεν φαίνεται καλά από τον δρόμο. Μόλις πιάσει κανείς αυτόν τον χωματόδρομο θέλει πάλι προσοχή γιατί διακλαδώνεται σε δύο τρεις κατευθύνσεις. Μία για Ράδο, μία για Ντάρδες και μια δεξιά, στο ρίζωμα Μεγαλοβουνιού.

Τον δρόμο αυτό τον είχα δει όταν ξεκίνησε η διάνοιξή του, μια μπουλντόζα και ένα κομπρεσέρ. Εχω χρόνια να πάω, δεν ξέρω πόσο προχώρησε η διάνοιξη. Αν έχει ολοκληρωθεί, για διάνοιξη μιλάμε, θα πρέπει να φθάνει στο Λατομείο Αδρανών Υλικών, σημείο πέντε. Στο οποίο Λατομείο  βέβαια φθάνει κανείς και από τον άλλο δρόμο που ξεκινά πριν το Λουκαϊτη, τον περιγράφω εδώ.

Αυτός λοιπόν ο δρόμος ήταν η πρώτη προσπάθεια για παράκαμψη των Διδύμων. Την χρονιά που άρχισε η διάνοιξη δεν την θυμάμαι.

Εχω επίσης τη πληροφορία, δεν την έχω διασταυρώσει, ότι αυτός ο δρόμος τότε ήταν χαρακτηρισμένος ως Νομαρχιακός! Περισσότερα δεν γνωρίζω, αν κάποιος ξέρει, ας μας ενημερώσει. Και καλά θα ήταν η ενημέρωση να γίνει από τον Δήμο.

Η παράκαμψη Διδύμων από αυτή την διαδρομή είναι προφανές ότι ευνοούσε την ανατολική Ερμιονίδα. Και θα είχε ενδιαφέρον, έστω και για την ιστορία, να μάθουμε γιατί εγκαταλείφθηκε και επελέγη τελικά η σημερινή παράκαμψη Διδύμων με προοπτική διάνοιξης δρόμου από το Καταφύκι.

Και δύο κουβέντες για τον Σταυρό Διδύμων. Το ακούμε και τον διαβάζουμε συχνά, σε σχέση με τα σκουπίδια. Αλλά θέση Σταυρός Διδύμων, δεν υπήρχε! Υπήρχαν δύο Σταυροί. Ο Σταυρός Λουκαϊτιού και ο Σταυρός των Φούρνων. Οι Σταυροί σε αυτά τα δύο σημεία ήταν στο σημείο που άλλαζε η κλίση  της διαδρομής. Δηλαδή, πηγαίνοντας από Δίδυμα προς Λουκαϊτι, με τα ζώα, φαίνεται ακόμη ο δρόμος αυτός, στο σημείο που τελείωνε η ανηφόρα και άρχιζε το ίσιωμα, ήταν ένας Σταυρός, τον γνώρισα. Δυό κομμάτια ξύλο. Με την σημερινή κατάσταση είναι λίγο πριν στην διασταύρωση Δίδυμα – Λουκαϊτη, σημείο ένα. Ο άλλος στο αντίστοιχο σημείο της διαδρομής Δίδυμα Φούρνοι, σημείο δύο. Στην θέση του σήμερα υπάρχει προσκυνητάρι.

Τώρα πως από τους δύο αυτούς Σταυρούς προέκυψε ένας και μάλιστα σε άλλο σημείο, δεν το γνωρίζω.

Ούτε γνωρίζω την τοποθεσία ανάθεμα. Εγώ ήξερα την Βαρσαμίνα, που την γράφει και ο στρατιωτικός χάρτης.

Να προσθέσω ότι ανάλογοι Σταυροί, δεν υπήρχαν σε άλλα ανάλογα σημεία διαδρομών στην περιοχή. Π.χ. στον δρόμο Δίδυμα – Σαλάντι, με τα ζώα πάντα, το αντίστοιχο σημείο είναι η Ντάρδιζα. Εκεί δεν θυμάμαι Σταυρό, αν και πήγαινα, από αυτό τον δρόμο, στο Σαλάντι, από τα γεννοφάσκια μου. Ούτε στην Κιάφα, αντίστοιχο σημείο της διαδρομής, πάντα με τα ζώα, Δίδυμα – Πελεή, έχω ακούσει για κάποιον Σταυρό.

Και πριν κλείσω μια αναφορά στο ‘μακρινό’ και ‘ξεχασμένο’ Ράδο. Αν δοθεί δρόμος από το χωριό στην ‘Ντέρκεζα’, σίγουρα θα έρθει πολύ πιο κοντά μας. Εδώ και εδώ.

Μια και πήγαν οι Ιγνηλάτες στις Αδέρες, λίγα λόγια για την πορεία του βουνού αυτού.

(Βασίλης Γκάτσος)  Προκατοχικά είχε σε πολύ μεγάλη έκταση πυκνότατη και αδιαπέραστη βλάστηση. Κουνουκλιές, κουτσουπιές, βένια, αγριλιές, σκίντα, κουμαριές, πουνάρια, και πολλά άλλα. Στα περισσότερα μέρη του συνυπήρχαν όλα αυτά τα είδη περιπεπλεγμένα, το ένα όχι δίπλα αλλά σχεδόν μέσα στο άλλο και σχημάτιζαν ένα αδιαπέραστο τείχος ακόμη και για τα γίδια. Έφτανε και τα 5 μέτρα ύψος. Σπάνιο δάσος που σήμερα το συναντάμε στον δρόμο που από το Θερμήσι (αμέσως δεξιά μόλις αρχίζει η ποταμιά του Ρορό μέσα σχεδόν στο χωριό) ανεβαίνει στις βουνοκορφές των Αδερών. Σε άλλα μέρη κυρίως προς Γαλατά μεριά συναντάμε παρόμοια δάση αλλά με λιγότερα είδη. Δρόμοι δεν υπήρχαν παρά μόνο μονοπάτια, το βασικότερο δεν σε χρήση αυτό που από Καρακάσι έβγαζε περίπου στον Γαλατά. Το χρησιμοποιούσαν οι ναυτόπαιδες του Πόρου για να έρχονται Ερμιόνη. Και έρχονταν παρεκκλίνοντας από μονοπάτι που έβγαζε περίπου Θερμήσι. Όποιος το πέρασε μπορεί να μας το περιγράψει μια και δεν υπάρχουν σήμερα ίχνη του. Ο πρώτος δρόμος ήταν αυτός που οδηγούσε στο Παρατητήριο που το έκτισαν την Κατοχή οι Γερμανοί. Βρίσκεται προς Τσελεβίνια. Υπήρχαν βοσκότοποι κοντά στα χωριά και στα στανοτόπια, όπου η βλάστηση ήταν χαμηλή, προφανώς από σκόπιμες φωτιές για να γίνεται χορτάρι. Οι χωματόδρομοι που βλέπουμε σήμερα έγιναν όχι για λόγους επικοινωνίας των χωριών μας μεταξύ τους, (εκτός από τον κακοτράχαλο χωματόδρομο που από Καρακάσι βγάζει στο Διαβολογέφυρο) αλλά με το πρόγραμμα για την διευκόλυνση των βοσκών. Η διάνοιξη ήταν εύκολη γιατί η κορυφογραμμή είναι πολύ ομαλή. Έτσι δημιουργήθηκε ένα πολύ μεγάλο δίκτυο χωματόδρομων και μέσω αυτών όλοι σιγά σιγά γνώρισαν αυτό το πανέμορφο βουνό με την εξαιρετική θέα και τον ωραίο αέρα. Η περιπλάνηση σε όλο αυτό το δίκτυο με αυτοκίνητο παίρνει πάνω από 4 ώρες. Υπάρχουν σημεία που ο αέρας τρέχει με μεγάλη ταχύτητα και άλλα που δεν τα πιάνει σχεδόν καθόλου. Τα τελευταία 20-30 χρόνια το βουνό ταλαιπωρήθηκε πολύ από μεγάλες πυρκαγιές οι οποίες ξεκινούσαν πάντα από την μεριά του Γαλατά και μάλιστα πάνω από το Λεμονοδάσος. Η μεγαλύτερη έκαιγε μια βδομάδα περίπου, ξεκίνησε πάνω από το Λεμονοδάσος και έσβησε στο δρόμο της Ντάρδιζας στα Μεταλλεία αφού έκαψε εκεί και αρκετές ελιές. Οι περίεργες αυτές πυρκαγιές διαπιστώθηκε ότι ήταν εμπρησμοί από πρόθεση. Τις έβαλε μικρό βοσκόπουλο άγνωστο γιατί, προφανώς και από ψυχολογικά προβλήματα. Τα καμένα των Αδερών αποκαθίστανται εύκολα, αλλά επειδή βγάζουν πολύ χορτάρι τα βόσκουν και έτσι γίνονται χορτολίβαδα. Χάνεται σιγά σιγά το πυκνό πανέμορφο και μοναδικό δάσος. Οι χωματόδρομοι προσφέρονται φυσικά και ως δρόμοι πυρόσβεσης, αλλά όταν φυσά γραίγος και μελτέμι η φωτιά δεν κρατιέται. Οι ανεμογεννήτριες και τα αιολικά πάρκα είναι το περιβαλλοντικό τίμημα που μας αναλογεί. Δηλαδή είναι περιβαλλοντικά δίκαιο και σωστό, τουλάχιστον το ρεύμα που καταναλώνουμε να το παίρνουμε από τον τόπο μας αλλά και να δίνουμε ένα μεγάλο τμήμα του τουλάχιστον για να κατασκευάζονται και παράγονται αλλού τα προϊόντα που καταναλώνουμε στην περιοχή μας. Και για τα σκουπίδια μας το ίδιο πρέπει να γίνει. Στις χαράδρες των Αδερών υπάρχουν καταπληκτικά πλατάνια, δάση ολόκληρα, και προς τη μεριά της Ακρογιαλιάς. Το πανέμορφο στον Αγιο Βλάσση ξεράθηκε πριν χρόνια, γιατί έκαναν γεωτρήσεις ψιλότερα στο βουνό και το καλοκαίρι στράγγιξε όλο το νερό. Μιλάμε για θεόρατα κατάξερα πλατάνια. Έρρωσθε, Βασίλης Γκάτσος

Το Ρορό.

(του Βασίλη Γκάτσου)

Μια Ερμιονίδα του μέλλοντος θα έχει στον σχεδιασμό της να πιάσει σε φράγμα τα νερά του Ρορού. Η σημερινή όχι.

Πολύ ωραίες οι φωτογραφίες, αλλά στέκομαι και στα παρακάτω:

Τα νερά που βγαίνουν από τις παλιές γαλαρίες της στοάς 90 και από τις άλλες πιο ψιλά προς Ηλιόκαστρο, βγαίνουν όλο το χρόνο, αλλά δυναμώνουν πολύ με τις μεγάλες βροχές. Διαπερνούν στρώματα σιδηροπυρίτη και χαλκοπυρίτη και γαληνίτη (μολύβδου). Κατά την Αχλαδίτσα είναι καρκινογενή ή όχι; Και αφού λίγοι τόνοι μεταλλεύματος που χρόνια πέσανε ακριβώς στη Σκάλα των Μεταλλείων, κάνανε το βυθό της Ντάρδιζας καρκινογενή, φανταστείτε τι γίνεται στης εκβολές του Ρορού, στις παραλίες του Θερμησιού και τους βυθούς του, στα υπόγεια νερά, στα φρούτα και λαχανικά. Τίποτα δεν γίνεται φυσικά, γι’ αυτό και δεν ανησυχεί η Αχλαδίτσα και οι ψαράδες μας οι οποίοι σημειωτέον, όταν είμαστε μικροί μας στέλνανε στη Σκάλα και στην εκεί τσαμαδούρα να ψαρεύουμε σύρτια μαζί με τα παιδιά τους, και στα καρκινογενή της Ντάρδιζας και της Ακρογιαλιάς για πυροφάνι. Από την Ερμιονίδα της ασυναρτησίας δεν περιμένουμε σωτήρια φράγματα, σαν αυτό που πολύ ορθά επισημαίνετε.

Το Ρορό, το Ρο Ρο, το Ρο-Ρο.

Γενική: του Ρορό, του Ρορού, του Ρο Ρο, του Ρο-Ρο.

Ποιο είναι το σωστό; Γιατί το είπαμε έτσι; Από που προέρχεται η λέξη;

Όποιος το βρει θα πάρει από τα χέρια του Δημάρχου Ανάργυρου Λεμπέση αναμνηστική πλακέτα και εικονίτσα (ευτύχησε άραγε να μαθητεύσει στο Αλληλοδιδασκαλίον Ερμιόνης ή στο του Πόρου; Άλλη ερώτηση αυτή, άλλη πλακέτα). Χώρια που ως βιομήχανος τοπικός είχε λύσει πρακτικά το πρόβλημα.... της στριφτής σκάλας: φτιάχτε μου εσείς του Πολυτεχνείου μια στιφτή σκάλα με ισοϋψή σκαλοπάτια που το τελευταίο να βγαίνει ακριβώς σε ταράτσα ύψους 10 μέτρων, και φέρτε μου τα σχέδια.

Τώρα, ως γνωστός όλων των ιατρών Αργολίδας, μας έθεσε τηλεφωνικώς και το εξής απίθανο: Το σφράγισμα των οδόντων είναι μισό υδράργυρος και μισό μόλυβδος. Τα ανακατεύουμε και το φτιάχνουμε. Ένας λοιπόν με 5 σφραγίσματα στο στόμα, έχει τόση ποσότητα υδραργύρου στο στόμα του, ικανή να σκοτώσει 100 βόδια. Και τα έχει τα σφραγίσματα δια βίου. Γιατί δεν πεθαίνει σαν βόδι αλλά από γεράματα; (πλακέτα, εικονίτσα).

Μπουρκόρεμα, Κοτσωνόρεμα, Τουτούνι.

Άγνωστά μας τοπωνύμια και λέξεις, μπορεί να έρχονται ακόμη και από την βυζαντινή εποχή. Μπράβο που τα ρωτήσατε και τα διασώσατε. Μακάρι να μαθαίναμε και τι σημαίνουν. Έχω γράψει πολλάκις ότι μια συστηματική εργασία, επίπονη και μακρόχρονη φυσικά, πρέπει να γίνει για τα τοπωνυμία της Ερμιονίδας. Είναι ένας γλωσσικός πλούτος. Μπορεί, με μικρή χρηματική ενίσχυση από τον δήμο, ακόμη και από τα ....έσοδα που θα προκύψουν από τις πωλήσεις των ανακυκλούμενων να κάνει το μάστερ ή το ντοκτορά του ένας συμπατριώτης.

Έρρωσθε,

Βασίλης Γκάτσος

Βορειοδυτική Ακτή Ερμιονίδας.

Μια αναφορά αυτή την φορά στην λιγότερο γνωστή Ερμιονίδα.

Για την παραλία από σπήλαιο Φράγκθι – Λαμπαγιανά, Αγιο Καρτέρη, Σαλάντι, Τουφεκιάρη, Βουρλιές, μικρή και μεγάλη, μέχρι τα Ιρια, τα όρια του Δήμου.

Με την σειρά

Για την παραλία Λαμπαγιανά δεν έχω μάθει να υπάρχει κάποιο πρόβλημα. Ισως να υπάρχουν σκέψεις για κάποιες παρεμβάσεις, αλλά θέματα καταπατήσεων, παραλίας, προσπέλασης, δεν γνωρίζω. Ισως αυτό να οφείλεται στην γειτνίαση με το σπήλαιο αλλά και με το νησί. Ισως να είμαι και ανημέρωτος.

Για τις Λάζες, υπήρξε πρόβλημα, μαζί με την παραλία Αγιο Καρτέρη. Εχω την εντύπωση ότι το πρόβλημα αυτό λύθηκε. Δηλαδή η διερχόμενη κίνηση διοχετεύθηκε από άλλο δρόμο και η παραλία έμεινε ήσυχη, με πρόσβαση αυτοκινήτων, αλλά μόνο για τους λουόμενους.

Για τον Αγιο Καρτέρη όμως η τότε προσπάθεια δεν έχει ολοκληρωθεί. Μπορεί να μην έγινε ασφαλτόστρωση, αλλά το πρόβλημα παραμένει. Η πρόσφατη δημοσιοποίηση του πορίσματος των Ελεγκτών Επιθεωρητών Δημόσιας Διοίκησης,  δημιουργεί υποχρεώσεις και δυνατότητες στον Δήμο. Και  όχι μόνο δυνατότητα ανάρτησης και αντιπαράθεσης με την αντιπολίτευση. Αλλά σε αυτό θα επανέλθω. 

Στην υπόλοιπη παραλία Σαλάντι, Σ, υπάρχουν τα γνωστά προβλήματα που υπάρχουν σε όλη την υπόλοιπη Ερμιονίδα.

Εδώ όμως υπάρχουν δύο αποφάσεις του (καποδιστριακού)  δημοτικού συμβουλίου, και μάλιστα από την σημερινή πλειοψηφία. Περισσότερα εδώ, εδώ και εδώ.  Που για κάπου 5-6 χρόνια, σταθερά, δεν εφαρμόζονται! Και από τους δύο!

Παρα πέρα, στην συνέχεια είναι η παραλία Τουφεκιάρη, σημείο Λ.

Εκεί υπάρχει μια έκταση της τάξεως των 30 τρεμμάτων που κατά την γνώμη μου μπορεί να καταγραφεί ως δημοτική.

 Εχω γράψει επανειλημμένα για αυτά, αλλά κίνηση δεν βλέπω. Ισως κάνω λάθος.

Κινήσεις που έχουν παρατηρηθεί στην περιοχή γεννούν την υπόνοια ότι κάτι ετοιμάζουν εκεί, στην περιοχή. Κάτι σαν αυτό της Ντάρδιζας. Ελπίζω να μην έχουμε ‘διασπορά’ της όχλησης στην τοπική κοινότητα Διδύμων.

Τελευταία παραλία η Βουρλιά. Πρώτα όμως, τι είναι.

Πρόκειται για δύο κόλπους, που σημειώνω με Β στην εικόνα, μικρή και μεγάλη Βουρλιά, Βουρλιά με μια λέξη από δω και πέρα.

Οι εκτάσεις αυτές, μαζί με αυτές της Πελεής, ανήκαν παλιά στην μονή Αυγού. Κάπου στην δεκαετία του 30 μοιράστηκαν σε ακτήμονες Διδυμιώτες. Ετσι δημιουργήθηκε ο οικισμός Πελεή. Από Διδυμιώτες που έπρεπε να μένουν εκεί για την ανάγκη καλλιέργειας των κτημάτων τους. Οικισμός βέβαια που μέχρι τα μέσα περίπου της δεκαετίας του ’60 είχε ζωή. Πολλές οικογένειες έμεναν εκεί, άλλες μόνιμα άλλες  το μεγαλύτερο μέρος του χρόνου. Η αυτοκίνηση, τρακτέρ – αγροτικά, άλλαξαν την κατάσταση.

Ανάλογος οικισμός δεν δημιουργήθηκε στην Βουρλιά. Βασικός λόγος, κατά την γνώμη μου, η απόσταση, αλλά όχι ο μοναδικός.

Σήμερα, μετά από μια σταθερή πολιτική ετών, είναι εγκατεστημένα εκεί περίπου 10 Ιχθυοτροφεία. Και η ρύπανση που δημιουργούν είναι όχι απλά αισθητή αλλά ιδιαίτερα ενοχλητική ακόμη και στο Σαλάντι, σημείο Σ. Κάτι που βέβαια πρέπει να αντιμετωπισθεί.

Γιατί σήμερα τα πράγματα είναι διαφορετικά. Διαφορετικά από την εποχή που αποφασίστηκε η εγκατάστασή τους εκεί.

Ο δρόμος έχει φθάσει μέχρι το σημείο Ι και μάλιστα είναι ασφαλτοστρωμένος. Με σημαντική οικονομική ενίσχυση των ίδιων των Ιχθυοτρόφων. Συνεχίζει μέχρι την Βουρλιά, χωματόδρομος, κακός.

Με την παλιά χάραξη ο δρόμος αυτός ήταν να βγει στα Ιρια, στο σημείο Α. Οποιος περάσει από εκεί, από την μεριά των Ιρίων, θα δει ότι άρχισαν την διάνοιξη και την σταμάτησαν.

Τώρα μιλάνε για νέα χάραξη που θα βγει στα Καρναζαίικα, σημείο Κ. Λείπουν δηλαδή πάνω κάτω 10 χιλιόμετρα.

Η εκτίμησή μου είναι ότι και αυτό το κομμάτι στου δρόμου θα ανοίξει. Και έτσι η Ερμιονίδα θα συνδεθεί με την Ναυπλία και μέσω αυτού του δρόμου. Χώρια βέβαια τα όσα ανάρτησε ο Ιχνηλάτης.

Επομένως, αν όλα αυτά προχωρήσουν, η περιοχή αποκτά άλλες προοπτικές. Που δεν πάνε μαζί με την όχληση των Ιχθυοτροφείων και της αφαλάτωσης, ενδεχομένως και με αδρανή υλικά.